രാത്രി വൈകി ഫോൺ ബെല്ലടിക്കുന്നു. മറുതലയ്ക്കൽ ഇടറിയ ശബ്ദം: “ഉപ്പ പോയി…” അല്ലെങ്കിൽ ഫാമിലി ഗ്രൂപ്പിൽ ഒരു മരണവാർത്ത. ആ നിമിഷം ഒരു മുസ്‌ലിമിന്റെ നാവിൽ ആദ്യം വരുന്ന വാക്കുകളാണ് “ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ.” മരണം മാത്രമല്ല, ജോലി നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴും രോഗം സ്ഥിരീകരിക്കുമ്പോഴും വീട്ടിൽ വെള്ളം കയറുമ്പോഴും കച്ചവടത്തിൽ നഷ്ടം വരുമ്പോഴും – ഏത് മുസീബത്തിലും (വിപത്ത്) ചൊല്ലാനുള്ളതാണ് ഈ വാക്കുകൾ. അതോടൊപ്പം നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ച ഒരു ചെറിയ ദുആ കൂടിയുണ്ട്; അത് ചൊല്ലിയ ഒരു സ്വഹാബി വനിതയുടെ ജീവിതം എങ്ങനെ മാറിയെന്ന് നമുക്ക് നോക്കാം.
ഖുർആനിലെ സന്തോഷവാർത്ത
وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
അർത്ഥം: “ഭയം, വിശപ്പ്, സമ്പത്തിലും ജീവനുകളിലും ഫലങ്ങളിലുമുള്ള കുറവ് എന്നിവയിൽ ചിലത് കൊണ്ട് നാം നിങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. ക്ഷമിക്കുന്നവർക്ക് സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുക. തങ്ങൾക്ക് ഒരു വിപത്ത് ബാധിച്ചാൽ ‘ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനുള്ളവരാണ്, അവനിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുന്നവരുമാണ്’ എന്ന് പറയുന്നവരാണവർ.”
റഫറൻസ്: സൂറത്തുൽ ബഖറ 2:155–156.
അടുത്ത ആയത്തിൽ അവർക്കുള്ള പ്രതിഫലം പറയുന്നു: “അവർക്ക് അവരുടെ രക്ഷിതാവിൽ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളും കാരുണ്യവുമുണ്ട്. അവർ തന്നെയാണ് സന്മാർഗം പ്രാപിച്ചവർ” (2:157).
ദുആ: അറബി, ഉച്ചാരണം, അർത്ഥം
إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا
ഉച്ചാരണം: ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ, അല്ലാഹുമ്മഅ്ജുർനീ ഫീ മുസീബതീ, വ അഖ്‌ലിഫ് ലീ ഖൈറൻ മിൻഹാ.
അർത്ഥം: ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനുള്ളവരാണ്, ഞങ്ങൾ അവനിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുന്നവരുമാണ്. അല്ലാഹുവേ, എന്റെ ഈ വിപത്തിൽ എനിക്ക് പ്രതിഫലം നൽകേണമേ, ഇതിനെക്കാൾ ഉത്തമമായത് എനിക്ക് പകരം നൽകേണമേ.
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 918.
ഉമ്മുസലമ (റ)യുടെ അനുഭവം
ഉമ്മുസലമ (റ) പറയുന്നു: നബി (സ്വ) പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു: “ഒരു മുസ്‌ലിമിന് ഒരു വിപത്ത് ബാധിക്കുകയും, അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ചത് പോലെ ‘ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ, അല്ലാഹുമ്മഅ്ജുർനീ ഫീ മുസീബതീ വ അഖ്‌ലിഫ് ലീ ഖൈറൻ മിൻഹാ’ എന്ന് പറയുകയും ചെയ്താൽ, അല്ലാഹു അതിനെക്കാൾ ഉത്തമമായത് അവന് പകരം നൽകാതിരിക്കില്ല.”
ഉമ്മുസലമ (റ) തുടരുന്നു: “അബൂസലമ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ ഞാൻ ആലോചിച്ചു: അബൂസലമയെക്കാൾ ഉത്തമനായ ഏത് മുസ്‌ലിമാണുള്ളത്? നബി (സ്വ)യിലേക്ക് ആദ്യം ഹിജ്റ ചെയ്ത കുടുംബമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. എങ്കിലും ഞാൻ ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അല്ലാഹു എനിക്ക് പകരം അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിനെ (സ്വ) നൽകി.”
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 918.
ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു വിധവയുടെ മനസ്സിലെ സംശയം നോക്കൂ: “ഇതിനെക്കാൾ നല്ലത് എങ്ങനെ കിട്ടും?” എന്നിട്ടും അവർ നബി (സ്വ)യുടെ വാക്കിൽ വിശ്വസിച്ച് ദുആ ചെയ്തു. അല്ലാഹു അവർക്ക് നൽകിയത് മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനെയാണ്. അങ്ങനെ അവർ ഉമ്മുൽ മുഅ്മിനീൻ ആയി.
“ഇന്നാ ലില്ലാഹി”യുടെ ആഴം
ഈ രണ്ട് വാചകങ്ങളിൽ ഒരു മുസ്‌ലിമിന്റെ ജീവിതദർശനം മുഴുവനുണ്ട്:
- “ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനുള്ളവരാണ്”: ഞാനും എന്റെ കുടുംബവും സമ്പത്തും ആരോഗ്യവും എന്റേതല്ല, അല്ലാഹു ഏൽപ്പിച്ച അമാനത്താണ്. ഉടമസ്ഥൻ തിരിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ പരാതിപ്പെടാൻ എനിക്ക് അവകാശമില്ല.
- “അവനിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുന്നവരാണ്”: ഈ വേർപാട് താൽക്കാലികമാണ്. നാമും ഒരു ദിവസം അതേ വഴിയിലൂടെ അവനിലേക്ക് മടങ്ങും; അവിടെ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടാം.
ക്ഷമ ആദ്യത്തെ ആഘാതത്തിലാണ്
അനസ് (റ) നിവേദനം: ഒരു ഖബറിനരികിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ അടുത്തുകൂടി നബി (സ്വ) നടന്നുപോയി. “അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, ക്ഷമിക്കുക” എന്ന് പറഞ്ഞു. നബി (സ്വ)യെ തിരിച്ചറിയാതെ അവൾ പറഞ്ഞു: “എന്നെ വിട്ടുപോകൂ, എനിക്ക് ബാധിച്ച ദുരന്തം നിങ്ങൾക്ക് ബാധിച്ചിട്ടില്ല.” പിന്നീട് അത് നബി (സ്വ) ആയിരുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞ് അവൾ ക്ഷമാപണവുമായി വന്നു. അപ്പോൾ നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ക്ഷമ ആദ്യത്തെ ആഘാതത്തിലാണ്.”
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1283.
വാർത്ത കേട്ട ആദ്യ നിമിഷത്തിൽ നാവിൽ നിന്ന് വരുന്നത് പരാതിയാണോ “ഇന്നാ ലില്ലാഹി”യാണോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം.
കരയുന്നത് ക്ഷമക്കേടല്ല
ദുഃഖം തോന്നുന്നതും കണ്ണുനീർ വരുന്നതും ക്ഷമയ്ക്ക് എതിരല്ല. മകൻ ഇബ്റാഹീം മരണാസന്നനായപ്പോൾ നബി (സ്വ)യുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകി. അബ്ദുർറഹ്മാനുബ്നു ഔഫ് (റ) അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിയപ്പോൾ നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ഇത് കാരുണ്യമാണ്.” പിന്നീട് പറഞ്ഞു: “കണ്ണ് കണ്ണുനീർ പൊഴിക്കുന്നു, ഹൃദയം ദുഃഖിക്കുന്നു. എന്നാൽ നമ്മുടെ രക്ഷിതാവിന് ഇഷ്ടപ്പെട്ടതല്ലാതെ നാം പറയില്ല. ഇബ്റാഹീമേ, നിന്റെ വേർപാടിൽ ഞങ്ങൾ ദുഃഖിതരാണ്.”
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1303.
നിലവിളിക്കുക, മുഖത്തടിക്കുക, വസ്ത്രം കീറുക, വിധിയെ പഴിക്കുക തുടങ്ങിയവയാണ് വിലക്കപ്പെട്ടത്. നിശ്ശബ്ദമായി കരയുന്നത് മനുഷ്യസഹജമാണ്.
ഓരോ മുള്ളിനും പ്രായശ്ചിത്തം
നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ഒരു മുസ്‌ലിമിന് ബാധിക്കുന്ന ക്ഷീണമോ രോഗമോ ദുഃഖമോ വിഷമമോ ഉപദ്രവമോ മനോവേദനയോ – കാലിൽ തറയ്ക്കുന്ന ഒരു മുള്ള് പോലും – അതുകൊണ്ട് അല്ലാഹു അവന്റെ പാപങ്ങൾ പൊറുക്കാതിരിക്കില്ല.”
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 5641.
സുഹൈബ് (റ) നിവേദനം: “സത്യവിശ്വാസിയുടെ കാര്യം അത്ഭുതകരമാണ്. അവന്റെ എല്ലാ കാര്യവും നന്മയാണ്. സന്തോഷം വന്നാൽ അവൻ നന്ദി കാണിക്കും, അത് അവന് നന്മയാകും. പ്രയാസം വന്നാൽ ക്ഷമിക്കും, അതും അവന് നന്മയാകും. ഇത് സത്യവിശ്വാസിക്കല്ലാതെ മറ്റാർക്കുമില്ല.”
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 2999.
“ബൈത്തുൽ ഹംദ്”: ഗ്രേഡ് സഹിതം
ഒരു കുട്ടി മരണപ്പെട്ടിട്ടും “അൽഹംദുലില്ലാഹ്” എന്നും “ഇന്നാ ലില്ലാഹി” എന്നും പറയുന്ന മാതാപിതാക്കൾക്ക് അല്ലാഹു സ്വർഗത്തിൽ “ബൈത്തുൽ ഹംദ്” (സ്തുതിയുടെ ഭവനം) പണിയുമെന്ന ഒരു ഹദീസ് പ്രസിദ്ധമാണ് (ജാമിഉത്തിർമിദി 1021). ഇതിന്റെ ഗ്രേഡിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുണ്ട്: തിർമിദി “ഹസൻ ഗരീബ്” എന്നും അൽബാനി “ഹസൻ” എന്നും പറഞ്ഞപ്പോൾ ദാറുസ്സലാം പതിപ്പ് ഇതിനെ ദുർബലമായി കാണുന്നു.
കടുത്ത ദുഃഖത്തിൽ ചൊല്ലാവുന്ന മറ്റൊരു ദിക്ർ
ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) നിവേദനം: പ്രയാസസമയത്ത് നബി (സ്വ) ഇങ്ങനെ പറയുമായിരുന്നു:
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَرَبُّ الْأَرْضِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ
ഉച്ചാരണം: ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹുൽ അളീമുൽ ഹലീം, ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹു റബ്ബുൽ അർശിൽ അളീം, ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹു റബ്ബുസ്സമാവാതി വ റബ്ബുൽ അർളി വ റബ്ബുൽ അർശിൽ കരീം.
അർത്ഥം: മഹാനും സഹനശീലനുമായ അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധ്യനില്ല. മഹത്തായ അർശിന്റെ നാഥനായ അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധ്യനില്ല. ആകാശങ്ങളുടെയും ഭൂമിയുടെയും ആദരണീയമായ അർശിന്റെയും നാഥനായ അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധ്യനില്ല.
റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 6346.
മനസ്സ് തകർന്നിരിക്കുമ്പോൾ ആശ്വാസം നൽകുന്ന മറ്റ് ദിക്റുകൾക്ക് മനോവിഷമത്തിനുള്ള ദിക്റുകൾ എന്ന ലേഖനം കാണുക.
മരണവാർത്ത കേൾക്കുമ്പോൾ: പ്രായോഗിക നിർദ്ദേശങ്ങൾ
- ഉടനെ “ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ” എന്ന് പറയുക; ദുഃഖിതനാണെങ്കിൽ മുഴുവൻ ദുആയും ചൊല്ലുക.
- മരണപ്പെട്ടയാൾക്ക് വേണ്ടി “അല്ലാഹുമ്മഗ്ഫിർ ലഹു വർഹംഹു” (അല്ലാഹുവേ, അദ്ദേഹത്തിന് പൊറുക്കുകയും കരുണ ചെയ്യുകയും ചെയ്യേണമേ) എന്ന് ദുആ ചെയ്യുക.
- സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ “RIP” എന്നതിന് പകരം ഇന്നാ ലില്ലാഹി എഴുതുകയും ദുആ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക.
- കുടുംബത്തെ ആശ്വസിപ്പിക്കുക, ജനാസ നമസ്കാരത്തിലും ഖബറടക്കത്തിലും പങ്കെടുക്കുക. മയ്യിത്ത് നമസ്കാരത്തിന്റെ രീതി ഇവിടെ വായിക്കാം.
- ദുഃഖിതരായ കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം എത്തിച്ചുകൊടുക്കുക. ജഅ്ഫർ (റ) രക്തസാക്ഷിയായ വാർത്ത വന്നപ്പോൾ “ജഅ്ഫറിന്റെ കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുക; അവരെ ബാധിച്ചത് അവരെ തിരക്കിലാക്കിയിരിക്കുന്നു” എന്ന് നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3132 – അൽബാനി ഹസൻ).
അനുശോചനം അറിയിക്കുമ്പോൾ എന്ത് പറയണം?
മകൾ സൈനബ് (റ)യുടെ കുഞ്ഞ് മരണാസന്നനായപ്പോൾ നബി (സ്വ) അവർക്ക് ഇങ്ങനെ സന്ദേശം അയച്ചു:
إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلٌّ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمًّى
ഉച്ചാരണം: ഇന്ന ലില്ലാഹി മാ അഖദ, വ ലഹു മാ അഅ്ത്വാ, വ കുല്ലുൻ ഇൻദഹു ബി അജലിൻ മുസമ്മാ.
അർത്ഥം: അല്ലാഹു എടുത്തത് അവന്റേതാണ്, അവൻ നൽകിയതും അവന്റേതാണ്. എല്ലാറ്റിനും അവന്റെ അടുക്കൽ ഒരു നിശ്ചിത അവധിയുണ്ട്.
ക്ഷമിക്കാനും പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിക്കാനും ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1284). മരണവീട്ടിൽ ചെന്ന് “എങ്ങനെയാണ് സംഭവിച്ചത്, നേരത്തെ ആശുപത്രിയിൽ കൊണ്ടുപോയിരുന്നെങ്കിൽ…” എന്നിങ്ങനെ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ച് കുടുംബത്തെ കൂടുതൽ വേദനിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം ഈ വാക്കുകളും ദുആയും പറയുക; കൂടുതൽ സംസാരിക്കാതെ കൂടെയിരിക്കുന്നതും വലിയ ആശ്വാസമാണ്.
ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ പരിധി
“അല്ലാഹുവിലും അന്ത്യദിനത്തിലും വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീക്ക് മരിച്ച ഒരാളുടെ പേരിൽ മൂന്ന് ദിവസത്തിലധികം ദുഃഖമാചരിക്കാൻ പാടില്ല; ഭർത്താവിന്റെ പേരിലൊഴികെ – അത് നാല് മാസവും പത്ത് ദിവസവുമാണ്” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1280). ദുഃഖം മനസ്സിൽ വർഷങ്ങളോളം നിലനിൽക്കാം; എന്നാൽ അലങ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കുക പോലുള്ള ഔപചാരികമായ ദുഃഖാചരണത്തിനാണ് ഈ പരിധി. മരണാനന്തരം കേരളത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏഴാം ദിവസത്തെയും നാൽപ്പതാം ദിവസത്തെയും ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായഭിന്നതയുണ്ട്. ഏത് നിലപാട് സ്വീകരിച്ചാലും, ദുഃഖിതരായ കുടുംബത്തിന് സാമ്പത്തിക ഭാരം വരുത്തുന്ന രീതിയിലാകരുത് എന്നതിൽ എല്ലാവരും യോജിക്കുന്നു.
ദുഃഖം വിട്ടുമാറുന്നില്ലെങ്കിൽ
ചിലപ്പോൾ ഒരു നഷ്ടം മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും മനസ്സിനെ വിട്ടുപോകില്ല. ഉറക്കമില്ലായ്മ, ഭക്ഷണത്തോടുള്ള താൽപ്പര്യക്കുറവ്, ജോലിയിലും നമസ്കാരത്തിലും ശ്രദ്ധിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കൽ, “ഇനി ജീവിക്കേണ്ട” എന്ന ചിന്ത – ഇവ ഗൗരവമുള്ള ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ഇത് ഈമാനിന്റെ കുറവല്ല; ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള ഒരു അവസ്ഥയാകാം. ടെലി-മനസ് (14416) എന്ന സൗജന്യ ഹെൽപ്പ്‌ലൈനിലോ അടുത്തുള്ള ഡോക്ടറെയോ സമീപിക്കുക. പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷവും വിളിച്ചന്വേഷിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്; ആദ്യ മൂന്ന് ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ പലരും ഒറ്റയ്ക്കാകുന്നു.
മറ്റ് വിപത്തുകളിലും
ഈ ദുആ മരണത്തിന് മാത്രമുള്ളതല്ല. ഹദീസിൽ “ഏത് മുസീബത്ത്” എന്നാണ് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. മൊബൈൽ ഫോൺ നഷ്ടപ്പെട്ടാലും വണ്ടി അപകടത്തിൽ പെട്ടാലും പരീക്ഷയിൽ തോറ്റാലും വിസ റദ്ദായാലും ഇത് ചൊല്ലാം. 2018-ലെ പ്രളയകാലത്ത് വീടും സമ്പാദ്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട അനേകം മലയാളി കുടുംബങ്ങൾ ഈ വാക്കുകൾ കൊണ്ടാണ് ആ ദിവസങ്ങളെ നേരിട്ടത്. 2024 ജൂലൈയിൽ വയനാട്ടിലെ മുണ്ടക്കൈയിലും ചൂരൽമലയിലും ഉണ്ടായ ഉരുൾപൊട്ടലിൽ ഒറ്റ രാത്രി കൊണ്ട് കുടുംബങ്ങൾ മുഴുവനായി ഇല്ലാതായപ്പോഴും ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളിൽ കേട്ടത് ഇതേ വാക്കുകളാണ്.
മക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ട മാതാപിതാക്കൾക്ക്
ഒരു മാതാവിനും പിതാവിനും താങ്ങാൻ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ളത് മക്കളുടെ മരണമാണ്. അവർക്ക് നബി (സ്വ) നൽകിയ സന്തോഷവാർത്ത: “പ്രായപൂർത്തിയെത്താത്ത മൂന്ന് മക്കൾ മരിച്ചുപോയ ഏതൊരു മുസ്‌ലിമിനെയും, ആ മക്കളോടുള്ള കാരുണ്യം കാരണം അല്ലാഹു സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാതിരിക്കില്ല” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1248). ഈ വാഗ്ദാനം ഒരു കുഞ്ഞിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരുടെ ക്ഷമയെയും അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നില്ല. പ്രസവത്തോടനുബന്ധിച്ചോ അപകടങ്ങളിലോ മക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരോട് “കൂടുതൽ മക്കളുണ്ടല്ലോ” എന്നോ “ഇനിയും ഉണ്ടാകും” എന്നോ പറയുന്നത് ആശ്വാസമല്ല, മുറിവാണ്.
ഖബ്ർ സന്ദർശനം: ഓർമ്മയും പാഠവും
പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുന്നത് ദുഃഖം പുതുക്കാനല്ല, അവർക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യാനും നമ്മുടെ മരണം ഓർക്കാനുമാണ്. നബി (സ്വ) തന്റെ ഉമ്മയുടെ ഖബ്ർ സന്ദർശിച്ച് കരഞ്ഞു; കൂടെയുള്ളവരും കരഞ്ഞു; എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഖബ്റുകൾ സന്ദർശിക്കുക, അത് മരണത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കും” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 976). സന്ദർശന വേളയിൽ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.
കുട്ടികളോട് മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ
വീട്ടിൽ ഒരു മരണം സംഭവിച്ചാൽ കുട്ടികളെ മാറ്റിനിർത്തുകയോ “ഉപ്പൂപ്പ ദൂരെ പോയി” എന്ന് കള്ളം പറയുകയോ ചെയ്യുന്നതിന് പകരം അവരുടെ പ്രായത്തിന് ചേർന്ന ലളിതമായ ഭാഷയിൽ സത്യം പറയുക: “ഉപ്പൂപ്പ മരിച്ചു, അല്ലാഹുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങി, നമുക്ക് അവർക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യാം.” അവരെയും “ഇന്നാ ലില്ലാഹി…” ചൊല്ലാൻ പഠിപ്പിക്കുക; അവരുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ക്ഷമയോടെ മറുപടി നൽകുക.
സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ മരണവാർത്തകൾ
അപകടങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും സംഭവിക്കുമ്പോൾ മൃതദേഹങ്ങളുടെ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളും വാട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ആദ്യം പങ്കുവെക്കാനുള്ള മത്സരം ഇന്ന് പതിവാണ്. മരിച്ചയാളുടെ മാന്യതയും കുടുംബത്തിന്റെ വേദനയും ഓർക്കുക. “മരിച്ചയാളുടെ എല്ല് പൊട്ടിക്കുന്നത് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നയാളുടേത് പൊട്ടിക്കുന്നത് പോലെയാണ്” എന്ന് നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3207 – അൽബാനി സ്വഹീഹ്). മരിച്ചവരോടുള്ള ആദരവ് അവരുടെ ശരീരത്തോട് മാത്രമല്ല, അവരുടെ ചിത്രങ്ങളോടും വേണം. സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത മരണവാർത്തകൾ ഫോർവേഡ് ചെയ്യാതിരിക്കുന്നതും ഈ മര്യാദയുടെ ഭാഗമാണ്.
ചുരുക്കത്തിൽ
വിപത്ത് വരുമ്പോൾ “ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ, അല്ലാഹുമ്മഅ്ജുർനീ ഫീ മുസീബതീ വ അഖ്‌ലിഫ് ലീ ഖൈറൻ മിൻഹാ” എന്ന് ചൊല്ലുക. ഇത് സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിൽ വന്ന, ഉമ്മുസലമ (റ) അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ ദുആയാണ്. ക്ഷമ ആദ്യ ആഘാതത്തിലാണ്; കണ്ണുനീർ കാരുണ്യമാണ്; ഓരോ പ്രയാസവും പാപമോചനമാണ്.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)
അമുസ്‌ലിമായ ഒരാളുടെ മരണവാർത്ത കേട്ടാൽ ഇന്നാ ലില്ലാഹി പറയാമോ?
“ഇന്നാ ലില്ലാഹി…” എന്നത് എല്ലാവരും അല്ലാഹുവിന്റേതാണെന്നും അവനിലേക്ക് മടങ്ങുമെന്നുമുള്ള സത്യത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനമാണ്; നമുക്കുണ്ടായ ദുഃഖത്തിൽ ഇത് പറയുന്നതിന് വിരോധമില്ലെന്ന് പല പണ്ഡിതന്മാരും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. കുടുംബത്തോട് അനുശോചനം അറിയിക്കുകയും ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാം.
വിപത്ത് കഴിഞ്ഞ് കുറേ നാൾ കഴിഞ്ഞ് ഓർമ്മ വരുമ്പോൾ ഇത് ചൊല്ലാമോ?
അതെ. നഷ്ടം ഓർമ്മ വരുമ്പോഴെല്ലാം ഇത് ചൊല്ലാം.
“അഖ്‌ലിഫ് ലീ” എന്നാൽ എന്ത്?
“എനിക്ക് പകരം നൽകേണമേ” എന്നാണ് അർത്ഥം. നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെക്കാൾ നല്ലത് ദുനിയാവിലോ ആഖിറത്തിലോ അല്ലാഹു നൽകും.
ഇത് എത്ര തവണ ചൊല്ലണം?
ഹദീസിൽ എണ്ണം പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഒരു തവണ ആത്മാർത്ഥമായി ചൊല്ലിയാൽ മതി; ആവർത്തിക്കുന്നതിനും വിരോധമില്ല.
അവലംബങ്ങൾ
- വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: അൽബഖറ 2:155–157.
- സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 1248, 1280, 1283, 1284, 1303, 5641, 6346.
- സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 918, 976, 2999.
- സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3132 (അൽബാനി ഹസൻ), 3207 (അൽബാനി സ്വഹീഹ്).
- ജാമിഉത്തിർമിദി 1021 (ഇമാം തിർമിദി: ഹസൻ ഗരീബ്; ദാറുസ്സലാം: ളഈഫ്).
1 thought on “മുസീബത്ത് വരുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ: നഷ്ടത്തിന് പകരം നന്മ ചോദിക്കാം”