ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ

നമ്മുടെ നാട്ടിലെ പള്ളിക്കാടുകൾ ഒരു പ്രത്യേക നിശബ്ദതയുള്ള സ്ഥലങ്ങളാണ്. പള്ളിയുടെ പിന്നിലെ തെങ്ങിൻതോപ്പിൽ, മൈലാഞ്ചിച്ചെടികൾക്കും കല്ലുകൾക്കുമിടയിൽ ഉറങ്ങുന്ന നമ്മുടെ ഉപ്പൂപ്പമാരും ഉമ്മൂമ്മമാരും, ചെറുപ്പത്തിലേ വിട്ടുപോയ കൂട്ടുകാരും. വെള്ളിയാഴ്ച ജുമുഅ കഴിഞ്ഞോ പെരുന്നാൾ രാവിലെയോ അവിടെ ഒരു നിമിഷം നിൽക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ആർദ്രമാകും. ഒരു ദിവസം നാമും അവിടെയാണ് എന്ന ഓർമ്മ. ആ നിമിഷത്തിൽ എന്ത് പറയണമെന്ന് നബി (സ്വ) സ്വഹാബികൾക്ക് പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തിരുന്നു.

ഖബ്ർ സന്ദർശനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം

ബുറൈദ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ഖബ്റുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളെ വിലക്കിയിരുന്നു. ഇനി നിങ്ങൾ അവ സന്ദർശിച്ചുകൊള്ളുക.”

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 977.

അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) തന്റെ ഉമ്മയുടെ ഖബ്ർ സന്ദർശിച്ചു. അവിടുന്ന് കരയുകയും കൂടെയുള്ളവരെ കരയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ശേഷം പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഖബ്റുകൾ സന്ദർശിക്കുക, കാരണം അത് മരണത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കും.”

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 976.

തിർമിദിയുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ “അവ നിങ്ങൾക്ക് പരലോകത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കും” എന്നാണ് (ജാമിഉത്തിർമിദി 1054 – ദാറുസ്സലാം സ്വഹീഹ്). ആദ്യകാലത്ത് ജാഹിലിയ്യാ രീതിയിലുള്ള വിലാപങ്ങളും അമിതമായ ആചാരങ്ങളും കാരണം വിലക്കിയിരുന്ന സിയാറത്ത്, വിശ്വാസം ഉറച്ചപ്പോൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഖബ്ർ സന്ദർശനത്തിന് രണ്ട് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഈ ഹദീസുകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം: ഒന്ന്, സന്ദർശകന് മരണത്തെയും ആഖിറത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മ. രണ്ട്, മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള സലാമും ദുആയും.

ദുആ 1: ഖബർസ്ഥാനിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَلَاحِقُونَ، أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ

ഉച്ചാരണം: അസ്സലാമു അലൈകും അഹ്‌ലദ്ദിയാരി മിനൽ മുഅ്മിനീന വൽ മുസ്‌ലിമീൻ, വ ഇന്നാ ഇൻശാ അല്ലാഹു ബികും ലലാഹിഖൂൻ, അസ്അലുല്ലാഹ ലനാ വ ലകുമുൽ ആഫിയ.

അർത്ഥം: ഈ വാസസ്ഥലങ്ങളിലെ വിശ്വാസികളും മുസ്‌ലിംകളുമായവരേ, നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനം. അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാൽ ഞങ്ങളും നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേരുന്നവരാണ്. ഞങ്ങൾക്കും നിങ്ങൾക്കും സൗഖ്യം നൽകാൻ ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുന്നു.

റഫറൻസ്: ബുറൈദ (റ) പറയുന്നു: ഖബർസ്ഥാനിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറയാൻ നബി (സ്വ) ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 975.

ദുആ 2: ആഇശ (റ)ക്ക് നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചത്

രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ നബി (സ്വ) ബഖീഅ് ഖബർസ്ഥാനിലേക്ക് പോയി മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ എന്ത് പറയണമെന്ന് ആഇശ (റ) ചോദിച്ചപ്പോൾ അവിടുന്ന് പഠിപ്പിച്ചു:

السَّلَامُ عَلَى أَهْلِ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَلَاحِقُونَ

ഉച്ചാരണം: അസ്സലാമു അലാ അഹ്‌ലിദ്ദിയാരി മിനൽ മുഅ്മിനീന വൽ മുസ്‌ലിമീൻ, വ യർഹമുല്ലാഹുൽ മുസ്തഖ്ദിമീന മിന്നാ വൽ മുസ്തഅ്ഖിരീൻ, വ ഇന്നാ ഇൻശാ അല്ലാഹു ബികും ലലാഹിഖൂൻ.

അർത്ഥം: ഈ വാസസ്ഥലങ്ങളിലെ വിശ്വാസികൾക്കും മുസ്‌ലിംകൾക്കും സമാധാനം. നമ്മിൽ നിന്ന് മുമ്പേ പോയവർക്കും പിന്നീട് വരുന്നവർക്കും അല്ലാഹു കരുണ ചെയ്യട്ടെ. അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാൽ ഞങ്ങളും നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേരുന്നവരാണ്.

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 974.

“മുമ്പേ പോയവരും പിന്നീട് വരുന്നവരും” – ഈ വാക്കുകളിൽ ഒരു വലിയ സത്യമുണ്ട്. ഖബറിലുള്ളവരും പുറത്ത് നിൽക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം സമയം മാത്രമാണ്.

ദുആ 3: മയ്യിത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ദുആ

ഒരു പ്രത്യേക ഖബറിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ജനാസ നമസ്കാരത്തിൽ നബി (സ്വ) ചൊല്ലിയ ഈ ദുആ ചൊല്ലാം:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ

ഉച്ചാരണം: അല്ലാഹുമ്മഗ്ഫിർ ലഹു വർഹംഹു, വ ആഫിഹി വഅ്ഫു അൻഹു, വ അക്‌രിം നുസുലഹു, വ വസ്സിഅ് മുദ്ഖലഹു.

അർത്ഥം: അല്ലാഹുവേ, ഇദ്ദേഹത്തിന് പൊറുത്തുകൊടുക്കേണമേ, കരുണ ചെയ്യേണമേ, സൗഖ്യം നൽകേണമേ, മാപ്പ് നൽകേണമേ. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആതിഥ്യം മാന്യമാക്കേണമേ, ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനസ്ഥലം (ഖബ്ർ) വിശാലമാക്കേണമേ.

റഫറൻസ്: ഔഫുബ്നു മാലിക് (റ) നിവേദനം ചെയ്ത ദീർഘമായ ദുആയുടെ തുടക്കഭാഗം. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 963. സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ “ലഹാ, വർഹംഹാ, വ ആഫിഹാ, വഅ്ഫു അൻഹാ, നുസുലഹാ, മുദ്ഖലഹാ” എന്ന് മാറ്റി ചൊല്ലാം.

ഈ ദുആയുടെ ബാക്കി ഭാഗവും ഓർമ്മയുണ്ടെങ്കിൽ ചൊല്ലാം:

وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ، وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ، وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ، وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ عَذَابِ النَّارِ

ഉച്ചാരണം: വഗ്സിൽഹു ബിൽമാഇ വസ്സൽജി വൽബറദ്, വ നഖ്ഖിഹി മിനൽ ഖത്വായാ കമാ നഖ്ഖൈതസ്സൗബൽ അബ്‌യള മിനദ്ദനസ്, വ അബ്ദിൽഹു ദാറൻ ഖൈറൻ മിൻ ദാരിഹി, വ അഹ്‌ലൻ ഖൈറൻ മിൻ അഹ്‌ലിഹി, വ സൗജൻ ഖൈറൻ മിൻ സൗജിഹി, വ അദ്ഖിൽഹുൽ ജന്നത, വ അഇദ്ഹു മിൻ അദാബിൽ ഖബ്‌രി വ മിൻ അദാബിന്നാർ.

അർത്ഥം: വെള്ളം, മഞ്ഞ്, ആലിപ്പഴം എന്നിവ കൊണ്ട് ഇദ്ദേഹത്തെ കഴുകേണമേ. വെളുത്ത വസ്ത്രം അഴുക്കിൽ നിന്ന് വൃത്തിയാക്കുന്നത് പോലെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇദ്ദേഹത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കേണമേ. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വീടിനെക്കാൾ നല്ല വീടും, കുടുംബത്തെക്കാൾ നല്ല കുടുംബവും, ഇണയെക്കാൾ നല്ല ഇണയും പകരം നൽകേണമേ. ഇദ്ദേഹത്തെ സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ, ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്നും നരകശിക്ഷയിൽ നിന്നും കാവൽ നൽകേണമേ.

ഈ ദുആ കേട്ടപ്പോൾ “ആ മയ്യിത്ത് ഞാനായിരുന്നെങ്കിൽ” എന്ന് ആഗ്രഹിച്ചുപോയി എന്ന് ഔഫുബ്നു മാലിക് (റ) പറഞ്ഞതായി ഇതേ ഹദീസിലുണ്ട്.

ഖബറടക്കിയ ഉടനെ

ഉസ്മാനുബ്നു അഫ്ഫാൻ (റ) പറയുന്നു: മയ്യിത്ത് ഖബറടക്കി കഴിഞ്ഞാൽ നബി (സ്വ) അതിനരികിൽ നിന്ന് പറയുമായിരുന്നു: “നിങ്ങളുടെ സഹോദരന് വേണ്ടി പാപമോചനം തേടുക, അവന് സ്ഥിരത ചോദിക്കുക. കാരണം അവൻ ഇപ്പോൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയാണ്.”

റഫറൻസ്: സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3221 (സ്വഹീഹ് – അൽബാനി).

അതിനാൽ ഖബറടക്കം കഴിഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു നിമിഷം നിന്ന് “അല്ലാഹുമ്മഗ്ഫിർ ലഹു, അല്ലാഹുമ്മ സബ്ബിത്ഹു” (അല്ലാഹുവേ, ഇദ്ദേഹത്തിന് പൊറുക്കേണമേ, ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരത നൽകേണമേ) എന്ന് ദുആ ചെയ്യുക. ഖബറടക്കി ആളുകൾ തിരിച്ചുപോകുമ്പോൾ മയ്യിത്ത് അവരുടെ കാലൊച്ച കേൾക്കുമെന്നും അപ്പോൾ രണ്ട് മലക്കുകൾ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ വരുമെന്നും സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1338-ൽ ഉണ്ട്. മയ്യിത്ത് നമസ്കാരത്തിന്റെ രീതിയും നിയ്യത്തും മയ്യിത്ത് നമസ്കാരം: ദുആയും നിയ്യത്തും എന്ന ലേഖനത്തിൽ വിശദമായുണ്ട്.

ഖബ്ർ സന്ദർശനത്തിന്റെ മര്യാദകൾ

• ഖബറുകൾക്ക് മുകളിൽ ഇരിക്കരുത്, ചവിട്ടരുത്: “ഖബറുകൾക്ക് മുകളിൽ നിങ്ങൾ ഇരിക്കരുത്; അവയ്ക്ക് നേരെ തിരിഞ്ഞ് നമസ്കരിക്കുകയും അരുത്” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 972). ഖബറിന് മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെക്കാൾ നല്ലത് വസ്ത്രം കരിച്ച് തൊലിയിലെത്തുന്ന തീക്കനലിൽ ഇരിക്കലാണെന്ന് നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 971).

• ഖബറുകൾക്ക് മുകളിൽ നിർമ്മാണം: ഖബ്ർ കുമ്മായം തേക്കുന്നതും അതിന് മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നതും കെട്ടിടം പണിയുന്നതും നബി (സ്വ) വിലക്കിയതായി ജാബിർ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 970). അടയാളത്തിനായി ഒരു കല്ല് വെക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ലെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു; മാർബിൾ ഫലകങ്ങളും വലിയ നിർമ്മിതികളും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
• ചെരിപ്പ്: ഖബറുകൾക്കിടയിലൂടെ ചെരിപ്പിട്ട് നടന്ന ഒരാളോട് അത് അഴിച്ചുവെക്കാൻ നബി (സ്വ) നിർദ്ദേശിച്ചതായി അബൂദാവൂദിലുണ്ട് (3230 – അൽബാനി ഹസൻ). ഇത് നിർബന്ധമാണോ ഉത്തമമാണോ എന്നതിലും, മുള്ളും ചൂടും പോലുള്ള പ്രയാസങ്ങളുള്ളപ്പോൾ ഇളവുണ്ടോ എന്നതിലും പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ചർച്ചയുണ്ട്. കഴിയുമെങ്കിൽ ഖബറുകൾക്കിടയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ചെരിപ്പ് അഴിക്കുന്നതാണ് സൂക്ഷ്മത.
• ദുആ അല്ലാഹുവിനോട്: സലാം പറയുന്നത് മരിച്ചവരോടാണ്; ദുആ ചെയ്യേണ്ടത് അവർക്ക് വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനോടാണ്.

• വിലാപം ഒഴിവാക്കുക: കരയുന്നത് തെറ്റല്ല; നബി (സ്വ) തന്നെ ഉമ്മയുടെ ഖബറിനരികിൽ കരഞ്ഞു. എന്നാൽ നെഞ്ചത്തടിക്കലും വസ്ത്രം കീറലും അലമുറയിടലും വിലക്കപ്പെട്ടതാണ്.

• ക്ഷമ: ഒരു ഖബറിനരികിൽ കരയുന്ന സ്ത്രീയോട് നബി (സ്വ) “അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, ക്ഷമിക്കുക” എന്ന് ഉപദേശിച്ചു. “ക്ഷമ ആഘാതത്തിന്റെ ആദ്യ നിമിഷത്തിലാണ്” എന്നും പറഞ്ഞു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1283).

• വൃത്തി: നമ്മുടെ പള്ളിക്കാടുകളിൽ പലയിടത്തും പ്ലാസ്റ്റിക് കവറുകളും കുപ്പികളും കാണാം. ഖബർസ്ഥാനിന്റെ വൃത്തി സംരക്ഷിക്കുന്നത് മരിച്ചവരോടുള്ള ആദരവിന്റെ ഭാഗമാണ്.

• മൊബൈൽ ഫോൺ: സന്ദർശനത്തിനിടയിൽ ഫോണിൽ സംസാരിക്കുന്നതും ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നതും ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ഗൗരവത്തിന് യോജിച്ചതല്ല.

കേരളത്തിലെ ചില പതിവുകൾ: തെളിവുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ

ഖബ്റിനരികിൽ യാസീൻ ഓതൽ

ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ സൂറത്ത് യാസീൻ ഓതുന്നത് കേരളത്തിൽ വ്യാപകമാണ്. ഇതിന് തെളിവായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന “നിങ്ങളുടെ മരിച്ചവരുടെ മേൽ യാസീൻ ഓതുക” എന്ന റിപ്പോർട്ട് (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3121) ശൈഖ് അൽബാനി, ശുഐബ് അൽ-അർനാഊത്വ് തുടങ്ങിയവർ ദുർബലമായി വിധിച്ചതാണ്; പരമ്പരയിലെ അബൂഉസ്മാനും പിതാവും അജ്ഞാതരാണെന്ന് ഇബ്നുൽ ഖത്വാൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മാത്രമല്ല, ഈ ഹദീസ് സ്വീകരിക്കുന്ന പണ്ഡിതന്മാരിൽ പലരും “മരിച്ചവർ” എന്നതിന് മരണാസന്നരായവർ എന്നാണ് അർത്ഥം നൽകുന്നത്. ഖബ്റിനരികിൽ ഖുർആൻ ഓതുന്നതിനെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ പ്രതിഫലം മരിച്ചവർക്ക് എത്തുമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചും മദ്ഹബുകൾക്കിടയിലും കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾക്കിടയിലും വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം അത്തരം തർക്കങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുന്നില്ല; എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്ന സലാമും ദുആയും പൂർണ്ണമായി ചെയ്യാനാണ് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്.

മൈലാഞ്ചിച്ചെടിയും പച്ചക്കൊമ്പും

ഖബ്റിന് മുകളിൽ മൈലാഞ്ചിയോ മറ്റ് ചെടികളോ നടുന്ന പതിവ് പല പള്ളിക്കാടുകളിലുമുണ്ട്. ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് ഖബ്റുകൾക്ക് മുകളിൽ നബി (സ്വ) ഈന്തപ്പനയുടെ പച്ചക്കൊമ്പ് പിളർന്ന് നട്ടതും “ഉണങ്ങാത്തിടത്തോളം അവർക്ക് ശിക്ഷ ലഘൂകരിക്കപ്പെട്ടേക്കാം” എന്ന് പറഞ്ഞതും സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിലുണ്ട് (218). ഇത് നബി (സ്വ)ക്ക് മാത്രമുള്ള പ്രത്യേകതയാണെന്ന് ഇമാം ഖത്വാബി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില പണ്ഡിതന്മാരും, മറ്റുള്ളവർക്കും ചെയ്യാമെന്ന് മറ്റ് ചിലരും അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏത് അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചാലും, ഈ ഹദീസിൽ ആ രണ്ട് പേരുടെ ശിക്ഷയ്ക്ക് കാരണമായി പറഞ്ഞത് മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് സൂക്ഷിക്കാത്തതും ഏഷണിയുമാണ് എന്ന പാഠമാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്.

വെള്ളിയാഴ്ചയും പെരുന്നാളും

ജുമുഅ കഴിഞ്ഞോ പെരുന്നാൾ നമസ്കാരം കഴിഞ്ഞോ കുടുംബമായി ഖബർസ്ഥാനിൽ പോകുന്നത് കേരളത്തിലെ പതിവാണ്. ഒഴിവുള്ള സമയമായതിനാൽ ആ ദിവസങ്ങളിൽ സന്ദർശിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല; എന്നാൽ ആ ദിവസങ്ങളിലെ സന്ദർശനത്തിന് പ്രത്യേക പ്രതിഫലമുണ്ടെന്ന് സ്വഹീഹായ തെളിവില്ല.

മരിച്ചവർ കേൾക്കുമോ?

ഖബറടക്കി പോകുന്നവരുടെ കാലൊച്ച മയ്യിത്ത് കേൾക്കുമെന്നും (ബുഖാരി 1338), ബദ്റിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരോട് നബി (സ്വ) സംസാരിച്ചപ്പോൾ “എന്റെ വാക്ക് അവരേക്കാൾ നന്നായി നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്നില്ല” എന്ന് പറഞ്ഞതും (ബുഖാരി 3976) സ്വഹീഹായ റിപ്പോർട്ടുകളാണ്. മറുഭാഗത്ത് “ഖബ്റുകളിലുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയില്ല” (ഫാത്വിർ 35:22) എന്ന ആയത്തുമുണ്ട്. ഇവ എങ്ങനെ ചേർത്തുവായിക്കണം എന്നതിൽ സ്വഹാബികളുടെ കാലം മുതൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്; ആഇശ (റ)ക്ക് ഇക്കാര്യത്തിൽ വ്യത്യസ്ത വീക്ഷണമുണ്ടായിരുന്നു. ഏത് വീക്ഷണമായാലും സിയാറത്തിൽ നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചത് മരിച്ചവരോട് സലാം പറയാനും അവർക്ക് വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനോട് ദുആ ചെയ്യാനുമാണ്.

മരിച്ചവർക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുന്നവ

“മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ മൂന്ന് കാര്യങ്ങളൊഴികെ അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു: നിലനിൽക്കുന്ന ദാനം, ഉപകാരപ്രദമായ അറിവ്, അവന് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യുന്ന സദ്‌വൃത്തനായ സന്താനം” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 1631). പെട്ടെന്ന് മരണപ്പെട്ട ഉമ്മക്ക് വേണ്ടി സദഖ ചെയ്താൽ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് “അതെ” എന്നായിരുന്നു നബി (സ്വ)യുടെ മറുപടി (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2760). ഖബ്റിൽ ചെലവഴിക്കുന്ന ഏതാനും മിനിറ്റുകളേക്കാൾ, മരിച്ചവരുടെ പേരിൽ കിണർ, പള്ളിയിലെ വുളൂ സൗകര്യം, മദ്രസയിലെ പുസ്തകങ്ങൾ, പാവപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ഫീസ് പോലുള്ള നിലനിൽക്കുന്ന സദഖകൾ അവർക്ക് കൂടുതൽ ഉപകാരപ്പെടും.

ഖബ്ർ സന്ദർശനം നൽകുന്ന പാഠം

ഓരോ ഖബറും ഒരു കഥ പറയുന്നു. ഒരിക്കൽ ആ മണ്ണിനടിയിൽ കിടക്കുന്നവരും നമ്മളെപ്പോലെ സ്വപ്നങ്ങളും പദ്ധതികളും ഉള്ളവരായിരുന്നു. വീട് പണി, മക്കളുടെ കല്യാണം, ബിസിനസ്സിന്റെ വിപുലീകരണം – എല്ലാം പാതിയിൽ നിർത്തിയാണ് അവർ പോയത്. “എല്ലാ ആത്മാവും മരണം ആസ്വദിക്കും” (സൂറത്തു ആലു ഇംറാൻ 3:185). ഖബർസ്ഥാനിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കുക: ഇന്ന് എന്റെ ഊഴമായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ തയ്യാറായിരുന്നോ? ഈ ചോദ്യമാണ് സിയാറത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലം. പിണക്കങ്ങൾ തീർക്കാനും കടങ്ങൾ വീട്ടാനും വസിയ്യത്ത് എഴുതിവെക്കാനും തൗബ ചെയ്യാനും അത് പ്രേരിപ്പിക്കണം. തൗബയുടെ രീതി തൗബ ചെയ്യേണ്ട രീതി എന്ന ലേഖനത്തിലും, മരണസ്മരണയെക്കുറിച്ച് മരണത്തെ ഓർക്കുക എന്ന ലേഖനത്തിലും വായിക്കാം.

സാധാരണ കാണുന്ന പിഴവുകൾ

• ഖബ്റിനെ ചുംബിക്കുക, ചുറ്റും ത്വവാഫ് ചെയ്യുക, ഖബ്റിലെ മണ്ണ് “ബറകത്തിനായി” കൊണ്ടുപോകുക – ഇവയ്ക്ക് തെളിവില്ല; ഇവ ആരാധനയുടെ രൂപം പ്രാപിക്കുന്നതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ ഗൗരവത്തോടെ വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്.
• സലാം പറയാതെയും ദുആ ചെയ്യാതെയും ഫോണിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് ഖബർസ്ഥാനിലൂടെ നടക്കുക.
• കുടുംബ ഖബ്റുകൾ മാത്രം സന്ദർശിച്ച്, അടുത്തുള്ള മറ്റ് ഖബ്റുകളെ മറക്കുക; “അഹ്‌ലദ്ദിയാർ” എന്ന ദുആ എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്.
• ഖബറടക്കത്തിന് ശേഷം ദുആക്ക് നിൽക്കാതെ ഉടനെ പിരിഞ്ഞുപോകുക (അബൂദാവൂദ് 3221).

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

സ്ത്രീകൾക്ക് ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കാമോ?

ഈ വിഷയത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. ആഇശ (റ)ക്ക് നബി (സ്വ) സിയാറത്തിന്റെ ദുആ പഠിപ്പിച്ചതിൽ (മുസ്‌ലിം 974) നിന്ന് ചിലർ അനുവാദം മനസ്സിലാക്കുന്നു. “ഖബ്റുകൾ ധാരാളമായി സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ” നബി (സ്വ) ശപിച്ചു എന്ന റിപ്പോർട്ട് (ജാമിഉത്തിർമിദി 1056 – ദാറുസ്സലാം ഹസൻ) അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള സന്ദർശനവും വിലാപവും ഒഴിവാക്കണമെന്ന് മറ്റു ചിലർ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. നിങ്ങളുടെ മദ്ഹബിലെയും മഹല്ലിലെയും പണ്ഡിതരോട് ചോദിക്കുക.

ഖബ്ർ സന്ദർശനത്തിന് പ്രത്യേക ദിവസമുണ്ടോ?

ഒരു പ്രത്യേക ദിവസം നിശ്ചയിച്ചതായി സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ വന്നിട്ടില്ല. നബി (സ്വ) രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ ബഖീഇലേക്ക് പോയിരുന്നു (മുസ്‌ലിം 974). സൗകര്യമുള്ള ഏത് ദിവസവും സന്ദർശിക്കാം.

ദുആ ചെയ്യുമ്പോൾ ഏത് ഭാഗത്തേക്ക് തിരിയണം?

ദുആ ചെയ്യുമ്പോൾ ഖിബ്‌ലയുടെ നേരെ തിരിയുന്നതാണ് ഉത്തമമെന്ന് പല പണ്ഡിതരും പറയുന്നു. സലാം പറയുമ്പോൾ ഖബറിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിയാം.

മുസ്‌ലിമല്ലാത്ത ബന്ധുവിന്റെ ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കാമോ?

നബി (സ്വ) തന്റെ ഉമ്മയുടെ ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കാൻ അല്ലാഹുവിനോട് അനുവാദം ചോദിച്ചു, അത് ലഭിച്ചു; എന്നാൽ പാപമോചനം തേടാനുള്ള അനുവാദം ലഭിച്ചില്ല (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 976). സന്ദർശനം അനുവദനീയമാണെന്നും പാപമോചന ദുആ ചെയ്യരുതെന്നുമാണ് ഇതിൽ നിന്ന് പണ്ഡിതർ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.

ഗൾഫിലുള്ളവർക്ക് നാട്ടിലെ ഉമ്മയുടെ ഖബ്റിന് വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യാം?

ദുആക്ക് ദൂരം തടസ്സമല്ല. എവിടെയിരുന്നും മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി പാപമോചനം തേടാം, അവരുടെ പേരിൽ സദഖ ചെയ്യാം (ബുഖാരി 2760). നാട്ടിലെത്തുമ്പോൾ ഖബ്ർ സന്ദർശിച്ച് സലാമും ദുആയും നിർവഹിക്കാം.

അവലംബങ്ങൾ

• വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: ആലുഇംറാൻ 3:185; ഫാത്വിർ 35:22.
• സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 218, 1283, 1338, 2760, 3976.
• സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 963, 970, 971, 972, 974, 975, 976, 977, 1631.
• സുനൻ അബൂദാവൂദ്: 3121, 3221, 3230 (ഗ്രേഡുകൾ: ശൈഖ് അൽബാനി).
• ജാമിഉത്തിർമിദി: 1054, 1056 (ഗ്രേഡുകൾ: ദാറുസ്സലാം പതിപ്പ്).
• ഇബ്നു ഹജർ, ഫത്ഹുൽ ബാരി (ബുഖാരി 218 ന്റെ വിശദീകരണം).