ഖദീജ (റ)

ആമുഖം

നബി (സ)ക്ക് ആദ്യമായി വഹ്‌യ് ഇറങ്ങിയ ദിവസം. ഹിറാ ഗുഹയിൽ നിന്ന് വിറച്ചുകൊണ്ട് വീട്ടിലെത്തിയ നബി (സ) പറഞ്ഞു: “എന്നെ പുതപ്പിക്കൂ, എന്നെ പുതപ്പിക്കൂ.” ആ നിമിഷം അവിടുത്തെ ചേർത്തുപിടിച്ച്, ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ധൈര്യം കൊടുത്ത ഒരാളുണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഉമ്മത്തിൽ ആദ്യമായി ഈമാൻ കൊണ്ടുവന്ന വ്യക്തി: ഖദീജ ബിൻത് ഖുവൈലിദ് (റ).

കേരളത്തിലെ നമ്മുടെ വീടുകളിൽ “ഖദീജ ബീവി” എന്ന് സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കുന്ന ആ മഹതിയുടെ ജീവിതം ഓരോ മുസ്‌ലിം കുടുംബത്തിനും വലിയൊരു മാതൃകയാണ്. നബി (സ) തന്നെ പറഞ്ഞു: “ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമ മർയമാണ്, (ഈ ഉമ്മത്തിലെ) സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമ ഖദീജയാണ്” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, മുസ്‌ലിം).

ആദ്യകാല ജീവിതം

ഖുറൈശിയിലെ ബനൂ അസദ് കുടുംബത്തിലാണ് ജനനം. പിതാവ് ഖുവൈലിദ് ബിൻ അസദ്, മാതാവ് ഫാത്വിമ ബിൻത് സാഇദ. ആനക്കലഹ വർഷത്തിന് ഏകദേശം പതിനഞ്ച് വർഷം മുമ്പ്, ക്രി. 555-നോടടുത്ത് മക്കയിലാണ് ജനിച്ചതെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നു. അവരുടെ വംശപരമ്പര ഖുസയ്യിൽ വെച്ച് നബി (സ)യുടേതുമായി ചേരുന്നു.

ജാഹിലിയ്യാ കാലത്ത് പോലും അവരുടെ സ്വഭാവശുദ്ധി കാരണം ജനങ്ങൾ അവരെ “ത്വാഹിറ” (പരിശുദ്ധ) എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. നബി (സ)യെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ട് തവണ വിവാഹിതയായിരുന്നു, രണ്ട് ഭർത്താക്കന്മാരും മരണപ്പെട്ടു.

മക്കയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നരായ കച്ചവടക്കാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അവർ. ശാമിലേക്കും മറ്റും പോകുന്ന കച്ചവട സംഘങ്ങളിൽ അവരുടെ ചരക്കുകൾ വലിയൊരു ഭാഗമുണ്ടാകും. വിശ്വസ്തരായ ആളുകളെ ഏൽപ്പിച്ച് ലാഭം പങ്കിടുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു കച്ചവടം. ബുദ്ധിയും ദീർഘവീക്ഷണവും കാര്യപ്രാപ്തിയുമുള്ള ഒരു വനിത.

പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ

അൽ അമീനുമായുള്ള ബന്ധം

മുഹമ്മദ് (സ)യുടെ സത്യസന്ധതയെയും വിശ്വസ്തതയെയും കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ ഖദീജ (റ) തന്റെ ചരക്കുമായി ശാമിലേക്ക് പോകാൻ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിച്ചു. കൂടെ തന്റെ ഭൃത്യൻ മൈസറയെയും അയച്ചു. ആ യാത്രയിൽ മുമ്പൊരിക്കലും ഇല്ലാത്ത ലാഭമുണ്ടായി. അതിലുപരി, മൈസറ മടങ്ങിവന്ന് മുഹമ്മദ് (സ)യുടെ സ്വഭാവ മഹിമയെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചു (സീറത്തു ഇബ്നു ഹിശാം).

വിവാഹം

ഈ അനുഭവത്തിന് ശേഷം ഖദീജ (റ) തന്നെയാണ് വിവാഹാലോചന മുന്നോട്ട് വെച്ചത്. നബി (സ)ക്ക് അന്ന് 25 വയസ്സ്. ഖദീജ (റ)ക്ക് 40 വയസ്സായിരുന്നു എന്നാണ് പ്രസിദ്ധമായ അഭിപ്രായം. അബൂത്വാലിബും ഹംസ (റ)യും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുടുംബം ചേർന്ന് വിവാഹം നടന്നു.

ഏകദേശം 25 വർഷം നീണ്ട ആ ദാമ്പത്യം സ്നേഹവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഖദീജ (റ) ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്ത് നബി (സ) മറ്റൊരു വിവാഹം ചെയ്തില്ല (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം). ഇബ്റാഹീം (റ) ഒഴികെ നബി (സ)യുടെ എല്ലാ മക്കളും ഖദീജ (റ)യിൽ നിന്നാണ്: ഖാസിം, അബ്ദുല്ലാഹ്, സൈനബ്, റുഖിയ്യ, ഉമ്മു കുൽസൂം, ഫാത്വിമ (റ). ഫാത്വിമ (റ)യിലൂടെയാണ് നബി (സ)യുടെ സന്താനപരമ്പര തുടർന്നത്.

ആദ്യ വഹ്‌യിന്റെ രാത്രി

നുബുവ്വത്തിന് മുമ്പ് നബി (സ) ഹിറാ ഗുഹയിൽ ഏകാന്തമായി ഇബാദത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം ഒരുക്കിക്കൊടുത്തിരുന്നത് ഖദീജ (റ) ആയിരുന്നു. ജിബ്‌രീൽ (അ) ആദ്യമായി വന്ന് “ഇഖ്റഅ്” എന്ന് പറഞ്ഞ ആ രാത്രി, ഭയന്നുവിറച്ച് വീട്ടിലെത്തിയ നബി (സ)യോട് അവർ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയുടെ ആദ്യ ഭാഗത്ത് തന്നെ നമുക്ക് വായിക്കാം:

“ഒരിക്കലുമില്ല! അല്ലാഹുവാണ, അല്ലാഹു താങ്കളെ ഒരിക്കലും അപമാനിക്കില്ല. താങ്കൾ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നു, ഭാരം ചുമക്കുന്നവരെ സഹായിക്കുന്നു, ഇല്ലാത്തവർക്ക് നൽകുന്നു, അതിഥിയെ സൽക്കരിക്കുന്നു, സത്യത്തിന്റെ വഴിയിൽ പ്രയാസപ്പെടുന്നവരെ സഹായിക്കുന്നു.”

എന്നിട്ട് അവർ നബി (സ)യെ തന്റെ പിതൃവ്യപുത്രനും വേദപണ്ഡിതനുമായ വറഖ ബിൻ നൗഫലിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുപോയി. മൂസാ നബി (അ)ക്ക് വന്ന അതേ നാമൂസ് (ജിബ്‌രീൽ) ആണ് വന്നതെന്ന് വറഖ സ്ഥിരീകരിച്ചു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബു ബദ്ഇൽ വഹ്‌യ്).

ശിഅ്ബു അബീത്വാലിബിലെ ഉപരോധം

ഇസ്‌ലാമിന്റെ പ്രചാരണം തടയാൻ ഖുറൈശികൾ ബനൂ ഹാശിമിനും ബനുൽ മുത്വലിബിനും എതിരെ സാമൂഹിക ബഹിഷ്കരണം പ്രഖ്യാപിച്ചു. മൂന്ന് വർഷത്തോളം ശിഅ്ബു അബീത്വാലിബ് എന്ന താഴ്‌വരയിൽ അവർ ഒതുങ്ങിക്കഴിയേണ്ടി വന്നു. ഇലകൾ തിന്ന് വിശപ്പടക്കേണ്ടി വന്ന ആ കാലത്ത്, മക്കയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നയായിരുന്ന ഖദീജ (റ)യും ഭർത്താവിനോടൊപ്പം ആ പ്രയാസങ്ങൾ സഹിച്ചു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ദീനിന് വേണ്ടി ചെലവഴിച്ചു.

ഫാത്വിമ (റ)യുടെ ഉമ്മ

ഖദീജ (റ)യുടെ മക്കളെല്ലാം നല്ല ദീനീ ബോധത്തിലാണ് വളർന്നത്. സൈനബ് (റ) അബുൽ ആസ്വ് ബിൻ റബീഇനെ വിവാഹം ചെയ്തു. ബദ്ർ യുദ്ധത്തിൽ തടവുകാരനായ ഭർത്താവിനെ മോചിപ്പിക്കാൻ സൈനബ് (റ) കൊടുത്തയച്ചത് ഉമ്മ ഖദീജ (റ) വിവാഹ സമയത്ത് സമ്മാനിച്ച ഒരു മാലയായിരുന്നു. അത് കണ്ടപ്പോൾ നബി (സ)യുടെ മനസ്സ് വല്ലാതെ ആർദ്രമായി, സ്വഹാബികളുടെ സമ്മതത്തോടെ ആ മാല തിരിച്ചുകൊടുത്ത് തടവുകാരനെ വിട്ടയച്ചു (അബൂദാവൂദ്, മുസ്നദ് അഹ്മദ്). റുഖിയ്യ (റ)യെയും പിന്നീട് ഉമ്മു കുൽസൂം (റ)യെയും ഉസ്മാൻ (റ) വിവാഹം ചെയ്തു. ഏറ്റവും ഇളയവളായ ഫാത്വിമ (റ)യെക്കുറിച്ച് നബി (സ) പറഞ്ഞു: “ഫാത്വിമ എന്റെ ഭാഗമാണ്” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി). സ്വർഗത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ നേതാവ് എന്ന് നബി (സ) വിശേഷിപ്പിച്ച ആ മകളെ വളർത്തിയത് ഖദീജ (റ)യാണ്. സ്വർഗത്തിലെ സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠർ ഖദീജ, ഫാത്വിമ, മർയം, ആസിയ എന്നിവരാണെന്ന് നബി (സ) പറഞ്ഞതായി ഇമാം അഹ്മദ് സ്വഹീഹായ പരമ്പരയോടെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. ഉമ്മയും മകളും ഒന്നിച്ച് ആ പട്ടികയിൽ.

വഫാത്ത്

ഉപരോധം അവസാനിച്ച് അധികം കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ്, നുബുവ്വത്തിന്റെ പത്താം വർഷം റമളാനിൽ, ഹിജ്റക്ക് മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ്, ഏകദേശം 65-ആം വയസ്സിൽ ഖദീജ (റ) വഫാത്തായി. മക്കയിലെ ഹജൂനിലാണ് (ജന്നത്തുൽ മുഅല്ല) ഖബ്ർ. അതേ വർഷം തന്നെയാണ് അബൂത്വാലിബും മരണപ്പെട്ടത്. അതിനാൽ ആ വർഷം “ആമുൽ ഹുസ്ൻ” (ദുഃഖ വർഷം) എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു.

ദഅ്‌വയുടെ ആദ്യ നാളുകളിൽ

പരസ്യ പ്രബോധനം തുടങ്ങിയപ്പോൾ മക്കയിലെ പ്രമാണിമാർ നബി (സ)യെ പരിഹസിക്കുകയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓരോ ദിവസവും പുറത്ത് നിന്ന് വിഷമിച്ച് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ വീട്ടിൽ സമാധാനത്തിന്റെ ഒരു തണലായി ഖദീജ (റ) ഉണ്ടായിരുന്നു. ആരും വിശ്വസിക്കാത്ത കാലത്ത് വിശ്വസിച്ചു, ആരും സഹായിക്കാത്ത കാലത്ത് സഹായിച്ചു. വീട്ടിലെ മക്കളെയും കൂടെ താമസിച്ചിരുന്ന അലി (റ)യെയും സൈദ് ബിൻ ഹാരിസ (റ)യെയും ദീനിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ വളർത്തിയതിലും അവരുടെ പങ്ക് വലുതാണ്. ഇസ്‌ലാമിലെ ആദ്യത്തെ മുസ്‌ലിം കുടുംബം രൂപപ്പെട്ടത് ആ വീട്ടിലായിരുന്നു.

നബി (സ)യുടെ മക്കളായ ഖാസിമും അബ്ദുല്ലാഹ്‌യും ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മരണപ്പെട്ടു. ഒരു ഉമ്മക്ക് താങ്ങാൻ കഴിയാത്ത ആ ദുഃഖങ്ങളും അവർ ക്ഷമയോടെ സഹിച്ചു.

സംഭാവനകളും പൈതൃകവും

ഇസ്‌ലാമിന്റെ ഏറ്റവും പ്രയാസമേറിയ ആദ്യ കാലഘട്ടത്തിൽ നബി (സ)യുടെ ഏറ്റവും വലിയ താങ്ങ് ഖദീജ (റ) ആയിരുന്നു. മനസ്സ് കൊണ്ടും സമ്പത്ത് കൊണ്ടും സാന്നിധ്യം കൊണ്ടും.

അവരുടെ മഹത്വം അല്ലാഹു തന്നെ അംഗീകരിച്ചു. ഒരിക്കൽ ജിബ്‌രീൽ (അ) വന്ന് പറഞ്ഞു: “ഖദീജ ഇതാ ഭക്ഷണവുമായി വരുന്നു. അവർ വന്നാൽ അവരുടെ റബ്ബിന്റെയും എന്റെയും സലാം അവരെ അറിയിക്കുക. സ്വർഗത്തിൽ മുത്തുകൊണ്ടുള്ള, ബഹളമോ ക്ഷീണമോ ഇല്ലാത്ത ഒരു വീടിനെക്കുറിച്ച് സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുക” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, മുസ്‌ലിം).

അവരുടെ വഫാത്തിന് ശേഷവും നബി (സ) അവരെ സ്നേഹത്തോടെ ഓർത്തു. ആട് അറുത്താൽ ഖദീജ (റ)യുടെ കൂട്ടുകാരികൾക്ക് ഇറച്ചി കൊടുത്തയക്കുമായിരുന്നു. “ജനങ്ങൾ എന്നെ നിഷേധിച്ചപ്പോൾ അവർ എന്നിൽ വിശ്വസിച്ചു, ജനങ്ങൾ എന്നെ തടഞ്ഞപ്പോൾ അവർ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് എന്നെ സഹായിച്ചു, അല്ലാഹു അവരിലൂടെ എനിക്ക് മക്കളെ നൽകി” എന്ന് നബി (സ) അനുസ്മരിച്ചതായി ഇമാം അഹ്മദ് ഉദ്ധരിക്കുന്നു. ഖദീജ (റ)യോടുള്ള നബി (സ)യുടെ സ്നേഹം കണ്ട് തനിക്ക് അസൂയ തോന്നിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ആഇശ (റ) തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി).

നമുക്കുള്ള പാഠങ്ങൾ

ഭാര്യ ഒരു താങ്ങാണ്. പ്രയാസ ഘട്ടത്തിൽ ഭർത്താവിനെ കുറ്റപ്പെടുത്താതെ, ആശ്വസിപ്പിച്ച്, നല്ല ഗുണങ്ങൾ ഓർമിപ്പിച്ച് ധൈര്യം കൊടുക്കുന്ന ഭാര്യ. നമ്മുടെ ദാമ്പത്യങ്ങളിൽ ഈ മനോഭാവം ഉണ്ടാകട്ടെ.

നന്ദിയുള്ള ഭർത്താവ്. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷവും ഭാര്യയുടെ നന്മകൾ മറക്കാത്ത നബി (സ)യുടെ മാതൃക ഭർത്താക്കന്മാർക്കും പാഠമാണ്.

സ്ത്രീയും സമ്പാദ്യവും. മാന്യമായ രീതിയിൽ കച്ചവടം നടത്തി സമ്പാദിച്ച, കാര്യപ്രാപ്തിയുള്ള ഒരു വനിതയാണ് ഖദീജ (റ). ആ സമ്പത്ത് അവർ നന്മയിൽ ചെലവഴിച്ചു.

സ്വഭാവം നോക്കി തീരുമാനം. പണമോ പദവിയോ നോക്കാതെ സ്വഭാവ ഗുണം നോക്കിയാണ് അവർ ജീവിതപങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. വിവാഹാലോചനകളിൽ നാം മുൻഗണന കൊടുക്കേണ്ടത് എന്തിനാണെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ത്യാഗം. സുഖങ്ങൾ എല്ലാം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ദീനിന് വേണ്ടി പട്ടിണി പോലും സഹിക്കാൻ തയ്യാറായ മനസ്സ്.

ഉപദേശിക്കാനുള്ള വിവേകം. നബി (സ) ഭയന്ന് വന്നപ്പോൾ ഖദീജ (റ) വെറും സമാധാനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് നിർത്തിയില്ല. അറിവുള്ള ആളുടെ അടുക്കലേക്ക് (വറഖ) കൊണ്ടുപോയി കാര്യം വ്യക്തമാക്കി. പ്രശ്നങ്ങൾ വരുമ്പോൾ ആശ്വാസത്തോടൊപ്പം ശരിയായ അറിവുള്ളവരുടെ ഉപദേശം തേടുക എന്നതും അവരുടെ മാതൃകയാണ്.

മരണശേഷവും ബന്ധം ചേർക്കൽ. ഭാര്യ മരിച്ചിട്ടും അവരുടെ കൂട്ടുകാരികളെ ആദരിച്ച നബി (സ)യുടെ മാതൃക, മരണപ്പെട്ട മാതാപിതാക്കളുടെയും ഇണയുടെയും ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും നാം മറക്കരുത് എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ദാനത്തിലെ ഉദാരത. മക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്തിന്റെ ഉടമ, ജീവിതാവസാനം ആ സമ്പത്തെല്ലാം ദീനിനും പാവങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ചെലവഴിച്ച് തീർന്ന നിലയിലായിരുന്നു. സമ്പത്ത് അല്ലാഹുവിന്റെ അമാനത്താണ് എന്ന ബോധം നമ്മുടെ വീടുകളിലെ സഹോദരിമാർക്കും വലിയ പ്രചോദനമാകട്ടെ.

കുടുംബത്തിന്റെ അടിത്തറ. ഒരു നല്ല വീടാണ് നല്ല സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറ. ഖദീജ (റ) കെട്ടിപ്പടുത്ത ആ വീട്ടിൽ നിന്നാണ് ഇസ്‌ലാമിന്റെ വെളിച്ചം ലോകത്തേക്ക് പരന്നത്.

അവലംബങ്ങൾ

• സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബു ബദ്ഇൽ വഹ്‌യ്; കിതാബു മനാഖിബിൽ അൻസ്വാർ (ഖദീജ (റ)യുടെ വിവാഹവും ശ്രേഷ്ഠതയും)
• സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം, കിതാബു ഫദാഇലിസ്സ്വഹാബ
• മുസ്നദ് അഹ്മദ്
• ഇബ്നു ഹിശാം, അസ്സീറത്തുന്നബവിയ്യ
• ഇബ്നു സഅ്ദ്, അത്ത്വബഖാത്തുൽ കുബ്റാ
• ഇബ്നു ഹജർ, അൽ ഇസ്വാബ ഫീ തംയീസിസ്സ്വഹാബ