അല്ലാമാ ഇഖ്ബാൽ

ആമുഖം

“സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ, ഹിന്ദോസിതാ ഹമാരാ” – സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിലും റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിലും ഇന്ത്യയിലെ സ്കൂളുകളിൽ മുഴങ്ങുന്ന ഈ ഗാനം എഴുതിയത് ഒരു മുസ്‌ലിം കവിയും തത്വചിന്തകനുമാണ് – അല്ലാമാ മുഹമ്മദ് ഇഖ്ബാൽ. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും മഹാന്മാരായ ഉർദു കവികളിൽ ഒരാളായും, ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള മുസ്‌ലിം ചിന്തകരിൽ ഒരാളായും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. “അല്ലാമ” എന്നാൽ “അഗാധ പണ്ഡിതൻ”. പേർഷ്യനിലും ഉർദുവിലും എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകൾ ഇറാനിലും തുർക്കിയിലും അറബ് ലോകത്തും ഇന്നും വായിക്കപ്പെടുന്നു. ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഉമ്മത്തിനെ ആത്മബോധത്തിലേക്ക് ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ച ഈ കവിയുടെ ജീവിതം ഇവിടെ.

മകൻ ജാവീദ് ഇഖ്ബാൽ (1924–2015) പിൽക്കാലത്ത് പാകിസ്താൻ സുപ്രീം കോടതിയിലെ ജഡ്ജിയായി. “ജാവീദ് നാമ” എന്ന കൃതിയുടെ പേര് ആ മകനോട് ചേർന്നതാണ്.

ആദ്യകാല ജീവിതം

കശ്മീരി വംശപരമ്പരയുള്ള ഒരു പഞ്ചാബി കുടുംബത്തിൽ സിയാൽകോട്ടിൽ ഇഖ്ബാൽ ജനിച്ചു. പിതാവ് ശൈഖ് നൂർ മുഹമ്മദ് ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസമില്ലാത്ത ഒരു തയ്യൽക്കാരനായിരുന്നെങ്കിലും ആഴമേറിയ ദീനീബോധമുള്ളയാളായിരുന്നു. മാതാവ് ഇമാം ബീബി പാവങ്ങളെയും അയൽക്കാരെയും സഹായിക്കുന്ന വിനയമുള്ള സ്ത്രീയായിരുന്നു. 1914-ൽ മാതാവ് മരിച്ചപ്പോൾ ഇഖ്ബാൽ ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒരു വിലാപകാവ്യം എഴുതി.

നാലാം വയസ്സിൽ ഖുർആൻ പഠിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പള്ളിയിലേക്ക് അയച്ചു. സിയാൽകോട്ടിലെ സ്കോച്ച് മിഷൻ കോളേജിൽ അറബി പ്രൊഫസറായിരുന്ന സയ്യിദ് മീർ ഹസനിൽ നിന്ന് അറബിയും പേർഷ്യനും പഠിച്ചു. ഒമ്പതാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ തന്നെ “ഇഖ്ബാൽ” എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കവിത എഴുതിത്തുടങ്ങി. തന്റെ ആദ്യ ഗുരുവായ മീർ ഹസനോടുള്ള കടപ്പാട് അദ്ദേഹം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സൂക്ഷിച്ചു; 1922-ൽ തനിക്ക് നൈറ്റ് പദവി നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ ഗുരുവിനെയും ആദരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്നും അങ്ങനെ മീർ ഹസന് “ശംസുൽ ഉലമാ” പദവി ലഭിച്ചുവെന്നും ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്നു. അധ്യാപകരോടുള്ള കടപ്പാടിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു മാതൃകയാണിത്. 1893-ൽ മെട്രിക്കുലേഷൻ, 1897-ൽ ലാഹോർ ഗവൺമെന്റ് കോളേജിൽ നിന്ന് തത്വശാസ്ത്രം, ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യം, അറബി എന്നിവയിൽ ബിരുദം – അറബിയിലെ മികവിന് സ്വർണമെഡലും ലഭിച്ചു. 1899-ൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി; പഞ്ചാബ് സർവ്വകലാശാലയിൽ തത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ഒന്നാമനായി.

1899 മുതൽ 1903 വരെ ലാഹോറിലെ ഓറിയന്റൽ കോളേജിൽ അദ്ദേഹം അറബി പഠിപ്പിച്ചു.

പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ

സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ

ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് (1905 വരെ) എഴുതിയ കവിതകളിൽ ദേശസ്നേഹവും പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവുമാണ് പ്രധാന വിഷയം. കുട്ടികൾക്കായി എഴുതിയ “തരാനയെ ഹിന്ദി” (സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ, 1904), ഒരു പക്ഷിയുടെ ആവലാതി പറയുന്ന “പരിന്ദേ കീ ഫരിയാദ്” എന്നിവ ഈ കാലത്തേതാണ്. ഇന്ത്യയിൽ ഇന്നും “തരാനയെ ഹിന്ദി” മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ ദേശഭക്തിഗാനമായി ആലപിക്കപ്പെടുന്നു. യൂറോപ്യൻ പഠനത്തിന് ശേഷം “ചീൻ ഒ അറബ് ഹമാരാ” എന്ന് തുടങ്ങുന്ന “തരാനയെ മില്ലി” എഴുതിയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് ഉമ്മത്ത് എന്ന ആഗോള ബോധത്തിലേക്ക് വികസിച്ചത് വ്യക്തമായി.

യൂറോപ്പിലെ പഠനം (1905–1908)

ലാഹോറിലെ തന്റെ തത്വശാസ്ത്ര അധ്യാപകനായിരുന്ന സർ തോമസ് ആർനോൾഡിന്റെ പ്രേരണയാൽ 1905-ൽ അദ്ദേഹം ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് പോയി. 1906-ൽ കേംബ്രിഡ്ജിലെ ട്രിനിറ്റി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം; അതേ വർഷം ലണ്ടനിലെ ലിങ്കൺസ് ഇന്നിൽ നിന്ന് ബാരിസ്റ്ററായി. 1907-ൽ ജർമ്മനിയിലേക്ക് പോയി; “പേർഷ്യയിലെ മെറ്റാഫിസിക്സിന്റെ വികാസം” (The Development of Metaphysics in Persia) എന്ന പ്രബന്ധത്തിന് 1907 നവംബർ 4-ന് മ്യൂണിക്ക് സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് ലഭിച്ചു; പ്രബന്ധം 1908-ൽ ലണ്ടനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വളരെ കുറഞ്ഞ കാലം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ജർമ്മൻ ഭാഷ പഠിച്ചെടുത്തുവെന്ന് ജീവചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

യൂറോപ്പിലെ ജീവിതം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് മാറ്റി. ഭൗതികമായി മുന്നേറിയെങ്കിലും ആത്മീയ മൂല്യങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു സമൂഹമായാണ് അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിനെ കണ്ടത്. ഇതോടെ ദേശീയതക്കപ്പുറം ആഗോള മുസ്‌ലിം ഉമ്മത്തിന്റെ ഉണർവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയുടെ കേന്ദ്രവിഷയമായി.

ലാഹോറിലേക്കുള്ള മടക്കം: അഭിഭാഷകനും കവിയും

1908-ൽ ലാഹോറിൽ തിരിച്ചെത്തി അഭിഭാഷകവൃത്തി ആരംഭിച്ചു; ലാഹോർ ഹൈക്കോടതിയിൽ സിവിൽ-ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ ഹാജരായി. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ മുഖ്യമായും എഴുത്തിലായിരുന്നു. 1915-ൽ പേർഷ്യൻ ഭാഷയിൽ “അസ്റാറെ ഖുദി” (ആത്മാവിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു; തുടർന്ന് “റുമൂസെ ബേഖുദി”. ഈ കൃതികൾ R. A. നിക്കോൾസൺ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. 1922 ഡിസംബറിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് നൈറ്റ് പദവി (“സർ”) പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഇസ്‌ലാമിക ചിന്തയുടെ പുനർനിർമ്മാണം (1930)

മദ്രാസ്, ഹൈദരാബാദ്, അലിഗഢ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടത്തിയ പ്രഭാഷണങ്ങൾ “The Reconstruction of Religious Thought in Islam” എന്ന പേരിൽ 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ആധുനിക കാലത്ത് ഇസ്‌ലാമിന്റെ മതപരവും രാഷ്ട്രീയവും നിയമപരവുമായ ദർശനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഇന്നും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു. 1934-ൽ ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് ഇതിന്റെ വികസിപ്പിച്ച പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കി. മദ്രാസിലെ പ്രഭാഷണം ദക്ഷിണേന്ത്യയുമായി അദ്ദേഹത്തിനുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. എന്നാൽ ഈ കൃതിയിലെ ചില ആശയങ്ങൾ – ഇജ്തിഹാദിനെക്കുറിച്ചും സ്വർഗ-നരകങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചും ഉള്ള ചില വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ – പല പണ്ഡിതന്മാരും വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ചിന്തകനെ ആദരിക്കുന്നതിനർത്ഥം അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ അഭിപ്രായങ്ങളും ഖുർആനും സുന്നത്തും പോലെ സ്വീകരിക്കണം എന്നല്ല.

രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം

1920 ഒക്ടോബറിൽ അലിഗഢിൽ സ്ഥാപിതമായ ജാമിഅ മില്ലിയ്യ ഇസ്‌ലാമിയയുടെ സ്ഥാപക നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം; അതിന്റെ ആദ്യ വൈസ് ചാൻസലറാകാൻ മഹാത്മാഗാന്ധി നൽകിയ ക്ഷണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു. 1927-ൽ പഞ്ചാബ് നിയമസഭാംഗമായി. 1930-ൽ അലഹബാദിൽ നടന്ന മുസ്‌ലിം ലീഗ് വാർഷിക സമ്മേളനത്തിലെ അധ്യക്ഷ പ്രസംഗം ചരിത്രപ്രധാനമായി. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലെ മുസ്‌ലിം ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് സ്വയംഭരണം എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം അതിൽ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഈ പ്രസംഗത്തെ പിൽക്കാല വിഭജനവുമായി എത്രത്തോളം ബന്ധിപ്പിക്കാം എന്നതിൽ ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ ഇന്നും ചർച്ചയുണ്ട്; 1947-ന് ഒമ്പത് വർഷം മുമ്പേ അദ്ദേഹം വഫാത്തായിരുന്നു.

അവസാന വർഷങ്ങൾ

1933-ൽ സ്പെയിനിലേക്കും അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്കുമുള്ള യാത്ര കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെത്തിയ ശേഷം തൊണ്ടയിൽ രോഗം ബാധിച്ചു. 1938 ഏപ്രിൽ 21-ന് ലാഹോറിൽ വഫാത്തായി. ബാദ്ശാഹി മസ്ജിദിന്റെ കവാടത്തിനും ലാഹോർ കോട്ടക്കുമിടയിലുള്ള ഹസൂരി ബാഗിലാണ് ഖബർ. രോഗബാധിതനായിരുന്ന അവസാന വർഷങ്ങളിലും അദ്ദേഹം എഴുത്ത് നിർത്തിയില്ല; “ബാലെ ജിബ്‌രീൽ” (1935), “സർബെ കലീം” (1936) എന്നീ സമാഹാരങ്ങൾ ആ കാലത്താണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്.

സംഭാവനകളും പൈതൃകവും

“ഖുദി” – ആത്മബോധത്തിന്റെ ദർശനം

ഇഖ്ബാലിന്റെ ചിന്തയുടെ കേന്ദ്രം “ഖുദി” ആണ് – അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസൻ എന്ന നിലയിലുള്ള ആത്മാഭിമാനവും ആത്മബോധവും. അഹങ്കാരമല്ല, അല്ലാഹു നൽകിയ കഴിവുകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ഉണർവാണ് അത്. പരാശ്രയത്വവും നിരാശയും വെടിഞ്ഞ് കർമ്മനിരതനാകാൻ അദ്ദേഹം മുസ്‌ലിം യുവത്വത്തെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. “ബാലെ ജിബ്‌രീലി”ലെ “ഖുദീ കോ കർ ബുലന്ദ് ഇത്നാ…” എന്ന് തുടങ്ങുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വരികൾ ഈ ആശയമാണ് പറയുന്നത്: ഓരോ തീരുമാനത്തിനും മുമ്പ് “നിന്റെ ഇഷ്ടമെന്താണ്” എന്ന് റബ്ബ് തന്നെ ചോദിക്കുന്നത്ര ഉയരത്തിലേക്ക് നിന്റെ ആത്മബോധത്തെ ഉയർത്തുക. ഇത് കവിയുടെ ഭാവനാപരമായ പ്രയോഗമാണ്; അല്ലാഹുവിന്റെ ഖദ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ദീനീ വിശദീകരണമായി എടുക്കേണ്ടതില്ല. “റുമൂസെ ബേഖുദി”യിൽ, വ്യക്തി സമൂഹത്തിൽ – ഉമ്മത്തിൽ – എങ്ങനെ ലയിക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു.

ശിക്‌വയും ജവാബെ ശിക്‌വയും

“ബാംഗെ ദറാ”യിലെ പ്രസിദ്ധമായ “ശിക്‌വ” (ആവലാതി, 1909) എന്ന കവിതയിൽ, മുസ്‌ലിംകളുടെ അധഃപതനത്തെക്കുറിച്ച് കവി അല്ലാഹുവിനോട് പരാതി പറയുന്നു. “ജവാബെ ശിക്‌വ” (ആവലാതിക്കുള്ള മറുപടി, 1913)യിൽ, കുറ്റം ഉമ്മത്തിന്റേതാണ് – അവർ ദീനിൽ നിന്നും കർമ്മത്തിൽ നിന്നും അകന്നു – എന്ന മറുപടി വരുന്നു. ഉർദു സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കവിതകളിൽ ഒന്നാണിത്.

മൗലാനാ റൂമിയുടെ സ്വാധീനം

ജലാലുദ്ദീൻ റൂമിയെ തന്റെ ആത്മീയ ഗുരുവായാണ് ഇഖ്ബാൽ കണ്ടത്. “ജാവീദ് നാമ”യിൽ റൂമിയുടെ മാർഗ്ഗദർശനത്തിൽ കവി നടത്തുന്ന ആത്മീയ യാത്രയാണ് പ്രമേയം. ഗൊയ്ഥെയുടെ “വെസ്റ്റ്-ഈസ്റ്റേൺ ദീവാന്” മറുപടിയായി “പയാമെ മശ്‌രിഖ്” (കിഴക്കിന്റെ സന്ദേശം) എഴുതി.

നബി (സ്വ)യോടുള്ള സ്നേഹം

ഇഖ്ബാലിന്റെ കവിതകളിൽ നബി (സ്വ)യോടുള്ള സ്നേഹം ആവർത്തിച്ച് പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഉമ്മത്തിന്റെ ഐക്യത്തിന്റെയും ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഉറവിടമായി അദ്ദേഹം കണ്ടത് നബി (സ്വ)യുമായുള്ള ആത്മബന്ധമാണ്. മരണാനന്തരം 1938-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച “അർമുഗാനെ ഹിജാസ്” (ഹിജാസിന്റെ സമ്മാനം) – പേര് തന്നെ മക്കയും മദീനയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഹിജാസിനോടുള്ള അഭിനിവേശം വിളിച്ചോതുന്നു. നബി (സ്വ)യോടുള്ള സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ലളിതമായ വഴിയാണ് സ്വലാത്ത്.

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സ്വാധീനം

തുർക്കിയുടെ ദേശീയഗാനം രചിച്ച മെഹ്മത് ആകിഫ് എർസോയ് ഇഖ്ബാലിന്റെ ആശയങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് ചില പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. പേർഷ്യൻ കൃതികൾ അദ്ദേഹത്തെ ഇറാനിൽ പ്രശസ്തനാക്കി. കേരളത്തിൽ ഉൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ പല സ്ഥാപനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് വഹിക്കുന്നു. ഉമ്മത്തിന്റെ ഉണർവിനായി പ്രവർത്തിച്ച മറ്റ് വ്യക്തിത്വങ്ങളെക്കുറിച്ച് സുൽത്താൻ മുഹമ്മദ് അൽ ഫാതിഹ്, സ്വലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി എന്നിവയും വായിക്കുക.

കേരളവും ഇഖ്ബാലും

കേരളത്തിലെ സ്കൂൾ അസംബ്ലികളിലും സ്വാതന്ത്ര്യദിന പരിപാടികളിലും “സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ” പാടാത്ത കുട്ടികൾ കുറവാണ്. എന്നാൽ അതിന്റെ കവിയെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നവർ കുറവാണ്. ഉർദു പഠിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും സാഹിത്യപ്രേമികൾക്കും ഇഖ്ബാൽ പരിചിതനാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില കവിതകൾ മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുമുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ “ശിക്‌വ”യിലെയും “ജവാബെ ശിക്‌വ”യിലെയും വരികൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നതും പതിവാണ്. ദീനീ വിദ്യാഭ്യാസവും ഭൗതിക വിദ്യാഭ്യാസവും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഒരു മാതൃകയാണ്.

ഇഖ്ബാലിനെ വായിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പിഴവുകൾ

• കവിതയെ ഫത്‌വയാക്കൽ: കവിയുടെ ഭാവനാപരമായ വരികൾ ദീനീ വിധികളായി ഉദ്ധരിക്കരുത്.
• ഉറവിടമില്ലാത്ത ഉദ്ധരണികൾ: സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ “ഇഖ്ബാൽ പറഞ്ഞു” എന്ന പേരിൽ പ്രചരിക്കുന്ന പല വരികളും അദ്ദേഹത്തിന്റേതല്ല; കൃതിയുടെ പേര് പരിശോധിക്കുക.
• ഒരു പക്ഷം മാത്രം കാണൽ: അദ്ദേഹത്തെ രാഷ്ട്രീയ നേതാവായി മാത്രമോ കവിയായി മാത്രമോ കാണുന്നത് അപൂർണ്ണമാണ്.
• വിമർശനങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കൽ: അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില ദാർശനിക നിലപാടുകൾ പണ്ഡിതർ വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതും സത്യസന്ധമായി പറയണം.

ഇഖ്ബാലിനെ പരിചയപ്പെടാൻ: ഘട്ടങ്ങൾ

1. “സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ”, “ലബ് പേ ആത്തീ ഹേ ദുആ” പോലുള്ള ലളിതമായ കവിതകൾ അർത്ഥത്തോടെ വായിക്കുക.
2. “ശിക്‌വ”യും “ജവാബെ ശിക്‌വ”യും ഒരു നല്ല പരിഭാഷയിലൂടെ ഒരുമിച്ച് വായിക്കുക.
3. ആൻമേരി ഷിമ്മലിനെപ്പോലുള്ളവരുടെ പഠനങ്ങൾ വായിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്താപശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കുക.
4. ദാർശനിക കൃതികൾ വായിക്കുമ്പോൾ വിശ്വസ്തരായ പണ്ഡിതരുടെ വിലയിരുത്തലുകളും ശ്രദ്ധിക്കുക.

നമുക്കുള്ള പാഠങ്ങൾ

• എളിയ പശ്ചാത്തലം തടസ്സമല്ല: ഒരു തയ്യൽക്കാരന്റെ മകൻ കേംബ്രിഡ്ജിലും മ്യൂണിക്കിലും പഠിച്ച് ലോകം ആദരിക്കുന്ന ചിന്തകനായി.
• ആദ്യ പാഠം ഖുർആൻ: നാലാം വയസ്സിലെ ഖുർആൻ പഠനമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തയുടെ അടിത്തറ. ദീനീ വിദ്യാഭ്യാസവും ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസവും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകാമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.
• ആത്മാഭിമാനവും വിനയവും: “ഖുദി” അഹങ്കാരമല്ല; അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസനെന്ന നിലയിലുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധമാണ്.
• ആത്മവിമർശനം: “ജവാബെ ശിക്‌വ”യിലെ സന്ദേശം – സമുദായത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ആദ്യം സ്വയം പരിശോധിക്കുക.
• മാതാപിതാക്കളോടുള്ള സ്നേഹം: മാതാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിലാപകാവ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആർദ്രഹൃദയം കാണിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ദുആ പതിവാക്കാം.
• ഇന്ന് തുടങ്ങാം: “സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ” പാടുമ്പോൾ അതിന്റെ കവിയെക്കുറിച്ച് മക്കളോട് പറയാം; ഇഖ്ബാലിന്റെ ഒരു കവിതയുടെ മലയാള പരിഭാഷ വായിക്കാം.

ഒരു ചിന്ത

ഖുർആനുമായി ബന്ധം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിദ്യാലയങ്ങളിൽ പഠിച്ച ഒരാളാണ് ഇഖ്ബാൽ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്: ഉമ്മത്തിന്റെ പിന്നോക്കാവസ്ഥക്ക് മറ്റുള്ളവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് നാം സ്വന്തം ജീവിതം പരിശോധിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന്. ആ ആത്മപരിശോധനയാണ് “ജവാബെ ശിക്‌വ”യുടെ കാതൽ.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

“സാരെ ജഹാൻ സെ അച്ഛാ” എഴുതിയത് ആരാണ്?

അല്ലാമാ മുഹമ്മദ് ഇഖ്ബാൽ. 1904-ൽ “തരാനയെ ഹിന്ദി” എന്ന പേരിൽ എഴുതിയ ഈ കവിത പിന്നീട് “ബാംഗെ ദറാ” എന്ന സമാഹാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

“ഖുദി” എന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്?

ആത്മബോധം. അഹങ്കാരമല്ല, അല്ലാഹു നൽകിയ കഴിവുകളും ഉത്തരവാദിത്തവും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കർമ്മനിരതനാകാനുള്ള ഉണർവാണ് ഇഖ്ബാൽ ഉദ്ദേശിച്ചത്.

ഇഖ്ബാലിന്റെ ഖബർ എവിടെയാണ്?

ലാഹോറിൽ, ബാദ്ശാഹി മസ്ജിദിന്റെ കവാടത്തിനും ലാഹോർ കോട്ടക്കുമിടയിലുള്ള ഹസൂരി ബാഗിൽ.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ ആശയങ്ങളും പണ്ഡിതർ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ?

ഇല്ല. കവി, ചിന്തകൻ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം വ്യാപകമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ “Reconstruction”-ലെ ചില വ്യാഖ്യാനങ്ങളും സൂഫിസത്തെയും ഇജ്തിഹാദിനെയും കുറിച്ചുള്ള ചില നിലപാടുകളും വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നല്ലത് സ്വീകരിക്കുകയും ഖുർആനിനും സുന്നത്തിനും വിരുദ്ധമായത് മാറ്റിവെക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ശരിയായ സമീപനം.

ഏത് ഭാഷകളിലാണ് അദ്ദേഹം എഴുതിയത്?

ഉർദുവിലും പേർഷ്യനിലും കവിതകൾ; ഇംഗ്ലീഷിൽ ഗവേഷണ പ്രബന്ധവും പ്രഭാഷണങ്ങളും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളിൽ വലിയൊരു ഭാഗം പേർഷ്യനിലാണ്.

അവലംബങ്ങൾ

• Wikipedia: Muhammad Iqbal; Tarana-e-Hind.
• Muhammad Iqbal, Bang-e-Dra (1924), Bal-e-Jibril (1935), Armaghan-e-Hijaz (1938).
• Annemarie Schimmel, Gabriel’s Wing: A Study into the Religious Ideas of Sir Muhammad Iqbal.
• Muhammad Iqbal, The Reconstruction of Religious Thought in Islam (1930; Oxford University Press, 1934).
• R. A. Nicholson (വിവ.), The Secrets of the Self (Asrar-i-Khudi).