മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ദുആ: റബ്ബിർഹംഹുമാ

കുട്ടിക്കാലത്ത് പനി വന്ന രാത്രികളിൽ ഉറങ്ങാതെ നമ്മുടെ നെറ്റിയിൽ നനഞ്ഞ തുണി വെച്ച ഉമ്മ. ഗൾഫിലെ ചൂടിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കി നമ്മുടെ ഫീസും വസ്ത്രവും പെരുന്നാൾ കോടിയും വാങ്ങിത്തന്ന ഉപ്പ. ആ കടം ഒരിക്കലും വീട്ടാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അല്ലാഹു നമുക്ക് ഒരു വഴി പഠിപ്പിച്ചുതന്നു: അവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ദുആ. അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, അവർ ഈ ലോകം വിട്ടുപോയ ശേഷവും, മക്കൾക്ക് അവർക്ക് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട സമ്മാനമാണത്.

ഉള്ളടക്കം

മാതാപിതാക്കളോടുള്ള കടമ: ഖുർആനിന്റെ കൽപ്പന

അല്ലാഹു പറയുന്നു: “നിന്റെ രക്ഷിതാവ് വിധിച്ചിരിക്കുന്നു: അവനെയല്ലാതെ നിങ്ങൾ ആരാധിക്കരുത്; മാതാപിതാക്കളോട് നല്ല നിലയിൽ വർത്തിക്കണം. അവരിൽ ഒരാളോ രണ്ടുപേരുമോ നിന്റെ അടുത്ത് വാർദ്ധക്യം പ്രാപിച്ചാൽ അവരോട് ‘ഛെ’ എന്ന് പോലും പറയരുത്; അവരെ ആട്ടിയകറ്റരുത്; അവരോട് മാന്യമായ വാക്ക് പറയുക. കാരുണ്യത്താൽ വിനയത്തിന്റെ ചിറക് അവർക്ക് താഴ്ത്തിക്കൊടുക്കുക.” (സൂറത്തുൽ ഇസ്റാഅ് 17:23-24)

തൗഹീദിന്റെ തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് മാതാപിതാക്കളോടുള്ള കടമ അല്ലാഹു പറഞ്ഞത്. അത്രയും വലുതാണ് അതിന്റെ സ്ഥാനം.

ദുആ 1: റബ്ബിർഹംഹുമാ

رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا

ഉച്ചാരണം: റബ്ബിർഹംഹുമാ കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ.

അർത്ഥം: എന്റെ നാഥാ, ചെറുപ്പത്തിൽ അവർ എന്നെ വളർത്തിയത് പോലെ നീ അവരോട് കരുണ കാണിക്കേണമേ.

റഫറൻസ്: സൂറത്തുൽ ഇസ്റാഅ് 17:24.

“കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ” – ചെറുപ്പത്തിൽ എന്നെ വളർത്തിയത് പോലെ. ഈ വാക്കുകൾ ചൊല്ലുമ്പോൾ അവർ നമുക്ക് വേണ്ടി സഹിച്ച ഓരോ ത്യാഗവും മനസ്സിൽ കൊണ്ടുവരിക. ഒരു ശിശുവായിരിക്കെ നമുക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ അവർ നമ്മോട് കാണിച്ച കാരുണ്യം, അവർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതാകുന്ന വാർദ്ധക്യത്തിലും ഖബ്റിലും അല്ലാഹു അവരോട് കാണിക്കട്ടെ എന്നാണ് ഈ ദുആയുടെ സാരം.

ദുആ 2: ഇബ്രാഹീം നബി (അ)യുടെ ദുആ

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ

ഉച്ചാരണം: റബ്ബനഗ്ഫിർ ലീ വലിവാലിദയ്യ വലിൽ മുഅ്മിനീന യൗമ യഖൂമുൽ ഹിസാബ്.

അർത്ഥം: ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, വിചാരണ നടക്കുന്ന ദിവസം എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും സത്യവിശ്വാസികൾക്കും നീ പൊറുത്തുതരേണമേ.

റഫറൻസ്: സൂറത്തു ഇബ്രാഹീം 14:41. നമസ്കാരത്തിലെ അവസാന അത്തഹിയ്യാത്തിൽ സലാമിന് മുമ്പ് പലരും ഈ ദുആ ചൊല്ലാറുണ്ട്.

ദുആ 3: നൂഹ് നബി (അ)യുടെ ദുആ

رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ

ഉച്ചാരണം: റബ്ബിഗ്ഫിർ ലീ വലിവാലിദയ്യ വലിമൻ ദഖല ബൈതിയ മുഅ്മിനൻ വലിൽ മുഅ്മിനീന വൽ മുഅ്മിനാത്.

അർത്ഥം: എന്റെ നാഥാ, എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും വിശ്വാസിയായി എന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചവർക്കും സത്യവിശ്വാസികളായ പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും നീ പൊറുത്തുതരേണമേ.

റഫറൻസ്: സൂറത്തു നൂഹ് 71:28.

ദുആ 4: മാതാപിതാക്കൾക്ക് ലഭിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നന്ദി

رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

ഉച്ചാരണം: റബ്ബി ഔസിഅ്നീ അൻ അശ്കുറ നിഅ്മതകല്ലതീ അൻഅംത അലയ്യ വ അലാ വാലിദയ്യ, വ അൻ അഅ്മല സ്വാലിഹൻ തർളാഹു, വ അസ്‌ലിഹ് ലീ ഫീ ദുർരിയ്യതീ, ഇന്നീ തുബ്തു ഇലൈക, വ ഇന്നീ മിനൽ മുസ്‌ലിമീൻ.

അർത്ഥം: എന്റെ നാഥാ, എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും നീ ചെയ്ത അനുഗ്രഹത്തിന് നന്ദി കാണിക്കാനും നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സൽകർമ്മം ചെയ്യാനും എനിക്ക് പ്രചോദനം നൽകേണമേ. എന്റെ സന്താനങ്ങളെയും നീ നന്നാക്കിത്തരേണമേ. തീർച്ചയായും ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് പശ്ചാത്തപിച്ച് മടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ഞാൻ മുസ്‌ലിംകളിൽ പെട്ടവനാണ്.

റഫറൻസ്: സൂറത്തുൽ അഹ്ഖാഫ് 46:15. ഈ ആയത്ത് ഒരു മനുഷ്യന് നാൽപ്പത് വയസ്സ് തികയുമ്പോഴുള്ള പ്രാർത്ഥനയായാണ് ഖുർആൻ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്. ഉമ്മ ഗർഭം ചുമന്നതിന്റെയും പ്രസവിച്ചതിന്റെയും പ്രയാസം ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആയത്ത് തുടങ്ങുന്നത്.

നമസ്കാരത്തിനുള്ളിൽ ഈ ദുആകൾ

ഖുർആനിലെ ഈ ദുആകൾ നമസ്കാരത്തിനുള്ളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് അവസാനത്തെ അത്തഹിയ്യാത്തിന് ശേഷം സലാം വീട്ടുന്നതിന് മുമ്പും സുജൂദിലും ചൊല്ലാവുന്നതാണ്. സുജൂദിലാണ് അടിമ അല്ലാഹുവിനോട് ഏറ്റവും അടുത്തിരിക്കുന്നത് (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 482). ശാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല വീക്ഷണമനുസരിച്ച് അറബി ഉച്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നവർ നമസ്കാരത്തിനുള്ളിലെ ദുആ അറബിയിൽ തന്നെ ചെയ്യണം; അതിനാൽ “റബ്ബിർഹംഹുമാ കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ”, “റബ്ബനഗ്ഫിർലീ വലിവാലിദയ്യ” പോലുള്ള ചെറിയ ദുആകൾ കാണാതെ പഠിക്കുക. നമസ്കാരത്തിന് പുറത്ത് മലയാളത്തിലും മനസ്സ് തുറന്ന് അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാം. അവരുടെ രോഗം, കടം, മനസ്സമാധാനം, നല്ല അന്ത്യം – ഓരോന്നും പേരെടുത്ത് ചോദിക്കുക.

മാതാപിതാക്കളുടെ സ്ഥാനം: ഹദീസുകളിൽ

ഉമ്മയ്ക്ക് മൂന്ന് തവണ: “എന്റെ നല്ല സഹവാസത്തിന് ഏറ്റവും അർഹൻ ആരാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് നബി (സ്വ) മൂന്ന് തവണ “നിന്റെ ഉമ്മ” എന്നും നാലാമത് “നിന്റെ ഉപ്പ” എന്നും മറുപടി നൽകി (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 5971).
ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട കർമ്മം: അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട കർമ്മം ഏതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ: “സമയത്ത് നമസ്കരിക്കൽ.” പിന്നെ? “മാതാപിതാക്കളോടുള്ള നന്മ.” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 5970)
റബ്ബിന്റെ തൃപ്തി: “റബ്ബിന്റെ തൃപ്തി മാതാപിതാക്കളുടെ തൃപ്തിയിലാണ്; റബ്ബിന്റെ കോപം മാതാപിതാക്കളുടെ കോപത്തിലാണ്.” (ജാമിഉത്തിർമിദി 1899 – അൽബാനി: ഹസൻ, അസ്സിൽസിലത്തുസ്സ്വഹീഹ 516. ഈ വാക്ക് അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് (റ)യുടെ സ്വന്തം വാക്കായി (മൗഖൂഫ്) വന്നതാണ് കൂടുതൽ ശരി എന്ന് ഇമാം തിർമിദി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്)
നഷ്ടപ്പെട്ട അവസരം: “അവന്റെ മൂക്ക് മണ്ണിൽ പുരളട്ടെ” എന്ന് മൂന്ന് തവണ പറഞ്ഞ ശേഷം നബി (സ്വ) വിശദീകരിച്ചു: “മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാളെയോ രണ്ടുപേരെയുമോ വാർദ്ധക്യത്തിൽ ലഭിച്ചിട്ടും (അവരെ സേവിച്ച്) സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കാത്തവൻ.” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 2551)

മരിച്ചുപോയ മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടി

ഉപ്പയോ ഉമ്മയോ മരിച്ചുപോയവരുടെ ഹൃദയത്തിലെ ആ ശൂന്യത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നികത്താനാവില്ല. എന്നാൽ അവരുമായുള്ള ബന്ധം മരണത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല.

സ്വാലിഹായ സന്താനത്തിന്റെ ദുആ: “മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ മൂന്ന് കാര്യങ്ങളൊഴികെ അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മുറിഞ്ഞുപോകും: നിലനിൽക്കുന്ന സ്വദഖ, ഉപകാരപ്പെടുന്ന അറിവ്, അവന് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യുന്ന സ്വാലിഹായ സന്താനം.” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 1631)
ഇസ്തിഗ്ഫാർ കൊണ്ട് പദവി ഉയരും: “ഒരാളുടെ പദവി സ്വർഗത്തിൽ ഉയർത്തപ്പെടും. അയാൾ ചോദിക്കും: ‘ഇത് എങ്ങനെ?’ അപ്പോൾ പറയപ്പെടും: ‘നിനക്ക് വേണ്ടിയുള്ള നിന്റെ മകന്റെ ഇസ്തിഗ്ഫാർ കാരണം.’” (സുനൻ ഇബ്നു മാജ 3660 – ഹസൻ, ദാറുസ്സലാം)
അവർക്ക് വേണ്ടി സ്വദഖ: ഉമ്മ മരിച്ചുപോയ സഅ്ദുബ്നു ഉബാദ (റ) അവർക്ക് വേണ്ടി സ്വദഖ ചെയ്താൽ ഉപകാരപ്പെടുമോ എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ നബി (സ്വ) “അതെ” എന്ന് പറഞ്ഞു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2756). വെള്ളം, കിണർ, പള്ളി, ദീനീ പഠനം – ഇത്തരം സ്വദഖ ജാരിയകൾ അവരുടെ പേരിൽ ചെയ്യാം. അവരുടെ ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ടത് ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ എന്ന ലേഖനത്തിൽ വായിക്കാം. അവർ വീട്ടാതെ പോയ കടങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ സ്വത്ത് വിഭജിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അത് വീട്ടുന്നത് മക്കളുടെ ആദ്യ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളോടുള്ള നന്മ: “ഏറ്റവും വലിയ നന്മ, ഒരാൾ തന്റെ പിതാവിന്റെ സ്നേഹിതരുടെ കുടുംബത്തോട് ബന്ധം പുലർത്തലാണ്.” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 2552)

ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളോട്

ദിവസവും ഒരു ഫോൺ വിളിയെങ്കിലും; പ്രവാസികൾ പ്രത്യേകിച്ച്. വീഡിയോ കോളിൽ അവരുടെ മുഖം കാണുന്നതിനെക്കാൾ സന്തോഷം അവർക്ക് മറ്റൊന്നിലുമില്ല.
അവരുടെ മരുന്നും ആശുപത്രി സന്ദർശനങ്ങളും ഒരു ഭാരമായി കാണരുത്; അത് സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള വഴിയാണ്.
അവരോട് ശബ്ദമുയർത്തി സംസാരിക്കരുത്; “ഛെ” എന്ന് പോലും പറയരുതെന്നാണ് ഖുർആൻ.
അവരെ വൃദ്ധസദനത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സംസ്കാരം നമ്മുടെ സമൂഹത്തിലേക്കും കടന്നുവരുന്നുണ്ട്. സൂക്ഷിക്കുക.
അവരോട് നമുക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുക. “മൂന്ന് ദുആകൾക്ക് ഉത്തരം ലഭിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല: മർദ്ദിതന്റെ ദുആ, യാത്രക്കാരന്റെ ദുആ, മക്കൾക്കെതിരെയുള്ള പിതാവിന്റെ ദുആ” (ജാമിഉത്തിർമിദി 1905 – ദാറുസ്സലാം ഹസൻ). അതിനാൽ അവരുടെ ശാപം വാങ്ങിവെക്കാതെ സൂക്ഷിക്കുകയും വേണം.

വാർദ്ധക്യത്തിലെ പരിചരണം: ഒരു ഇബാദത്ത്

ഇന്ന് പല കുടുംബങ്ങളിലും മറവിരോഗം (ഡിമെൻഷ്യ), പക്ഷാഘാതം, കിടപ്പുരോഗം എന്നിവ ബാധിച്ച മാതാപിതാക്കളെ പരിചരിക്കുന്നവരുണ്ട്. ഒരേ ചോദ്യം പത്ത് തവണ ചോദിക്കുന്ന ഉമ്മ, രാത്രി ഉറങ്ങാതെ വിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഉപ്പ – ക്ഷമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണമാണിത്. ഓർക്കുക: നാം കുഞ്ഞായിരുന്നപ്പോൾ ഒരേ കാര്യം നൂറ് തവണ ചോദിച്ചപ്പോഴും അവർ മുഷിഞ്ഞിരുന്നില്ല. “കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ” എന്ന വാക്കിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം ആ നിമിഷങ്ങളിലാണ് മനസ്സിലാകുക. രോഗിയായ ഉമ്മക്കോ ഉപ്പക്കോ വേണ്ടി ചൊല്ലാവുന്ന ദുആകൾ രോഗശമനത്തിനുള്ള ദുആ എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.

പരിചരിക്കുന്നവർ സ്വന്തം ആരോഗ്യവും ശ്രദ്ധിക്കണം. ഭാരം സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിൽ പങ്കുവെക്കുക; ഒരാളിൽ മാത്രം, പലപ്പോഴും വീട്ടിലെ മരുമകളിൽ മാത്രം, എല്ലാ ഉത്തരവാദിത്തവും ഏൽപ്പിക്കുന്നത് നീതിയല്ല. ഓരോ സേവനവും അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തിക്ക് വേണ്ടിയാണെന്ന നിയ്യത്ത് പുതുക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുക.

മാതാപിതാക്കളെ സേവിക്കുന്നത് ജിഹാദ്

ജിഹാദിന് പോകാൻ അനുമതി ചോദിച്ചുവന്ന ഒരാളോട് നബി (സ്വ) ചോദിച്ചു: “നിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടോ?” “ഉണ്ട്” എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ “എങ്കിൽ അവരിൽ (അവരെ സേവിക്കുന്നതിൽ) നീ ജിഹാദ് ചെയ്യുക” എന്ന് പറഞ്ഞു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 3004). മറ്റൊരാളോട് ഉമ്മയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: “അവരോടൊപ്പം നിൽക്കുക, കാരണം സ്വർഗം അവരുടെ കാലിനടുത്താണ്” (സുനനുന്നസാഈ 3104 – ദാറുസ്സലാം സ്വഹീഹ്).

കേരളത്തിൽ മക്കളെല്ലാം ഗൾഫിലോ യൂറോപ്പിലോ ആയതിനാൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിക്കുന്ന വൃദ്ധ മാതാപിതാക്കളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്. ദൂരെയുള്ളവർക്ക് ചെയ്യാവുന്നത്: ദിവസവും ഒരു വീഡിയോ കോൾ, അവരുടെ മരുന്നുകളും ഡോക്ടർ അപ്പോയിന്റ്മെന്റുകളും ശ്രദ്ധിക്കാൻ വിശ്വസ്തനായ ഒരാളെ ഏർപ്പാടാക്കൽ, ലീവ് കിട്ടുമ്പോൾ ആദ്യം അവരുടെ അടുത്തെത്തൽ, അവരുടെ ഇഷ്ടങ്ങൾ ചോദിച്ചറിയൽ. പണം അയക്കുന്നതിനേക്കാൾ അവർ കാത്തിരിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ശബ്ദവും സാന്നിധ്യവുമാണ്.

നിയമവും ഉത്തരവാദിത്തവും

വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തിയ മാതാപിതാക്കളെ സംരക്ഷിക്കാത്ത മക്കൾക്കെതിരെ ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെടാൻ ഇന്ത്യയിൽ 2007-ലെ മുതിർന്ന പൗരന്മാരുടെ സംരക്ഷണ നിയമം (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act) അവകാശം നൽകുന്നുണ്ട്. ഒരു മുസ്‌ലിമിന് ഇതൊരു നിയമപരമായ ബാധ്യത എന്നതിനപ്പുറം ആരാധനയാണ്. ഗൾഫിലുള്ള മക്കൾ പണം അയക്കുന്നതോടൊപ്പം നാട്ടിലുള്ള സഹോദരങ്ങളുമായി ചേർന്ന് പരിചരണം ആസൂത്രണം ചെയ്യണം; പണം കൊണ്ട് മാത്രം സാന്നിധ്യത്തിന്റെ കുറവ് നികത്താനാവില്ല.

സാധാരണ കാണുന്ന പിഴവുകൾ

ഭാര്യയും മാതാപിതാക്കളും തമ്മിലുള്ള മത്സരം: ഭാര്യയുടെ അവകാശങ്ങളും മാതാപിതാക്കളുടെ അവകാശങ്ങളും വേറെ വേറെയാണ്; ഒന്നിനെ മറ്റൊന്നിന് വേണ്ടി ബലികഴിക്കരുത്. ഇരുവരോടും നീതി കാണിക്കുക.
സ്വത്തിന്റെ പേരിലുള്ള പിണക്കം: ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സ്വത്ത് എഴുതിവാങ്ങി പിന്നീട് അവഗണിക്കുന്ന സംഭവങ്ങൾ നമ്മുടെ നാട്ടിൽ കുറവല്ല.
ദുആ മരണശേഷം മാത്രം: ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവർക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യുകയും അവർ കേൾക്കെ അവരെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുക.
മുതിർന്ന മക്കളുടെ കുത്തുവാക്കുകൾ: “നിങ്ങൾക്കൊന്നും അറിയില്ല” പോലുള്ള വാക്കുകൾ “ഛെ” എന്നതിനെക്കാൾ വലിയ മുറിവാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്.

മാതാപിതാക്കൾ മുസ്‌ലിംകളല്ലെങ്കിൽ

ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിച്ച ചിലരുടെ മാതാപിതാക്കൾ മുസ്‌ലിംകളല്ലാത്തവരായിരിക്കാം. അവരോടും നല്ല നിലയിൽ വർത്തിക്കാൻ ഖുർആൻ കൽപ്പിക്കുന്നു: “ഈ ലോകത്ത് അവരോട് നല്ല നിലയിൽ സഹവസിക്കുക” (സൂറത്തു ലുഖ്മാൻ 31:15). അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് ഹിദായത്തിനും നന്മയ്ക്കും വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യാം. മരണശേഷം പാപമോചനത്തിനുള്ള ദുആയുടെ വിധിയിൽ ഖുർആൻ നൽകിയ വിശദീകരണം (സൂറത്തുത്തൗബ 9:113-114) പണ്ഡിതരോട് ചോദിച്ച് മനസ്സിലാക്കുക.

ചുരുക്കത്തിൽ

റബ്ബിർഹംഹുമാ കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ (17:24) – കാരുണ്യത്തിന്.
റബ്ബനഗ്ഫിർ ലീ വലിവാലിദയ്യ… (14:41) – പാപമോചനത്തിന്.
റബ്ബിഗ്ഫിർ ലീ വലിവാലിദയ്യ വലിമൻ ദഖല ബൈതിയ… (71:28) – കുടുംബത്തിനും വിശ്വാസികൾക്കും.
റബ്ബി ഔസിഅ്നീ… (46:15) – നന്ദിക്കും സന്താനങ്ങളുടെ നന്മയ്ക്കും.

ഈ ദുആകൾ നമസ്കാരത്തിന് ശേഷമുള്ള ദിക്റുകളോടൊപ്പം പതിവാക്കാം; അതിന്റെ ക്രമം നമസ്കാരശേഷമുള്ള ദിക്റുകൾ എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

“റബ്ബിർഹംഹുമാ” ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടിയും ചൊല്ലാമോ?

ചൊല്ലാം. ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർക്കും മരിച്ചവർക്കും ഈ ദുആ ബാധകമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യം ഈ ലോകത്തും ആഖിറത്തിലും ആവശ്യമുള്ളതാണല്ലോ.

ഒരാൾക്ക് മാത്രമാണെങ്കിൽ എങ്ങനെ ചൊല്ലണം?

ഉമ്മയ്ക്ക് മാത്രമാണെങ്കിൽ “റബ്ബിർഹംഹാ” എന്നും ഉപ്പയ്ക്ക് മാത്രമാണെങ്കിൽ “റബ്ബിർഹംഹു” എന്നും സ്വന്തം ദുആയായി ചൊല്ലാം. ഖുർആനിലെ വാചകം തന്നെ ഇരുവർക്കും വേണ്ടി ചൊല്ലുന്നതിലും തെറ്റില്ല.

ഏത് സമയത്താണ് ഈ ദുആ ചെയ്യേണ്ടത്?

നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സുജൂദിൽ, തഹജ്ജുദിൽ, വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ, ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ – എപ്പോഴും ചെയ്യാം. ദിവസവും ഒരു തവണയെങ്കിലും പതിവാക്കുക.

മാതാപിതാക്കൾ എന്നോട് അനീതി കാണിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലോ?

അവരോടുള്ള കടമ അവരുടെ പെരുമാറ്റത്തെ ആശ്രയിച്ചല്ല. തെറ്റ് അനുസരിക്കേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ ബഹുമാനവും ദുആയും തുടരുക. അല്ലാഹു നീതിമാനാണ്; നിങ്ങളുടെ ക്ഷമക്ക് അവന്റെ അടുത്ത് പ്രതിഫലമുണ്ട്.

റബ്ബിർഹംഹുമാ കമാ റബ്ബയാനീ സ്വഗീറാ. അല്ലാഹു നമ്മുടെ മാതാപിതാക്കളെ ജന്നാത്തുൽ ഫിർദൗസിൽ ഒരുമിപ്പിക്കട്ടെ. ആമീൻ.

മാതാപിതാക്കൾ തെറ്റായ കാര്യം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ അനുസരിക്കണോ?

അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അനുസരണക്കേടിൽ ഒരു സൃഷ്ടിയെയും അനുസരിക്കേണ്ടതില്ല. “അനുസരണം നന്മയിൽ മാത്രമാണ്” എന്ന് നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 7257). അല്ലാഹുവിൽ പങ്കുചേർക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളെ അക്കാര്യത്തിൽ അനുസരിക്കരുതെന്നും എന്നാൽ ഈ ലോകത്ത് അവരോട് നല്ല നിലയിൽ സഹവസിക്കണമെന്നും ഖുർആൻ പറയുന്നു (ലുഖ്മാൻ 31:15). നിരസിക്കേണ്ടി വരുമ്പോഴും സ്വരം മയപ്പെടുത്തുകയും ബഹുമാനം കൈവിടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക.

അവലംബങ്ങൾ

വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: അത്തൗബ 9:113–114; ഇബ്റാഹീം 14:41; അൽ-ഇസ്റാഅ് 17:23–24; ലുഖ്മാൻ 31:15; അൽ-അഹ്ഖാഫ് 46:15; നൂഹ് 71:28.
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 2756, 3004, 5970, 5971, 7257.
സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 482, 1631, 2551, 2552.
ജാമിഉത്തിർമിദി: 1899 (അൽബാനി ഹസൻ; തിർമിദി: മൗഖൂഫ് കൂടുതൽ ശരി), 1905 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ).
സുനൻ ഇബ്നുമാജ 3660 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ); സുനനുന്നസാഈ 3104 (ദാറുസ്സലാം സ്വഹീഹ്).
Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007 (ഇന്ത്യ).