കഫ്ഫാറത്തുൽ മജ്‌ലിസ്: സദസ്സ് പിരിയുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ

കല്യാണവീട്ടിലെ ചായ കഴിഞ്ഞുള്ള വർത്തമാനം, മഹല്ല് കമ്മിറ്റി യോഗം, ജുമുഅ കഴിഞ്ഞ് പള്ളിമുറ്റത്തെ കൂട്ടംകൂടൽ, കുടുംബ വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പിലെ നീണ്ട ചർച്ച – നമ്മുടെ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത്തരം സദസ്സുകൾ ഇല്ലാത്ത ഒരു ദിവസവും ഉണ്ടാകില്ല. സംസാരം നീളുമ്പോൾ അറിയാതെ ഒരു തമാശ അതിരുകടക്കും, ഒരാളെക്കുറിച്ച് പറയാൻ പാടില്ലാത്തത് പറഞ്ഞുപോകും, ആവശ്യമില്ലാത്ത തർക്കം ഉയരും. ഇങ്ങനെ സദസ്സിൽ സംഭവിക്കുന്ന വീഴ്ചകൾക്ക് നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ച ഒരു ചെറിയ പരിഹാരമുണ്ട്: എഴുന്നേൽക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചൊല്ലുന്ന ഒരു ദുആ. ഇതിനെയാണ് കഫ്ഫാറത്തുൽ മജ്‌ലിസ് (സദസ്സിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ പല മദ്റസകളിലും ദർസുകളിലും ക്ലാസ് അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് ഈ ദുആ കൊണ്ടാണ്. പക്ഷേ അതിന്റെ അർത്ഥവും പിന്നിലെ ഹദീസുകളും ആ ഹദീസുകളെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ നടത്തിയ ചർച്ചയും അധികമാർക്കും അറിയില്ല. ഈ ലേഖനം അതിനെക്കുറിച്ചാണ്.

ദുആയുടെ പൂർണ്ണരൂപം

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

ഉച്ചാരണം: സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക, അശ്ഹദു അൻ ലാ ഇലാഹ ഇല്ലാ അൻത, അസ്തഗ്ഫിറുക വഅതൂബു ഇലൈക.

അർത്ഥം: അല്ലാഹുവേ, നിന്നെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ പരിശുദ്ധിയെ വാഴ്ത്തുന്നു. നീയല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്കർഹനായി ആരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഞാൻ നിന്നോട് പാപമോചനം തേടുകയും നിന്നിലേക്ക് ഖേദിച്ചുമടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.

റഫറൻസ്: ജാമിഉത്തിർമിദി 3433 (അബൂഹുറൈറ (റ)); സുനൻ അബീദാവൂദ് 4859 (അബൂബർസ അൽ-അസ്‌ലമി (റ)).

ചില റിപ്പോർട്ടുകളിൽ “അശ്ഹദു” ഇല്ലാതെ “ലാ ഇലാഹ ഇല്ലാ അൻത” എന്ന് മാത്രമാണ് (അബൂദാവൂദ് 4857); ആഇശ (റ)യുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ ആ വാചകമില്ലാതെ “സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക, അസ്തഗ്ഫിറുക വഅതൂബു ഇലൈക” എന്നും (നസാഈ 1344). ഇവയെല്ലാം ശരിയാണ്. പഠിക്കുന്നവർ മുകളിലെ പൂർണ്ണരൂപം മനഃപാഠമാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.

ഹദീസുകൾ: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞതും ചെയ്തതും

1. ബഹളം നിറഞ്ഞ സദസ്സിന് പൊറുക്കൽ

അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ആരെങ്കിലും ഒരു സദസ്സിൽ ഇരിക്കുകയും അതിൽ അവന്റെ ബഹളം (ലഗത്വ്) കൂടുകയും ചെയ്തു; എന്നിട്ട് ആ സദസ്സിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവൻ ‘സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക…’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ആ സദസ്സിൽ അവനിൽ നിന്നുണ്ടായത് അവന് പൊറുക്കപ്പെടാതിരിക്കില്ല.”

റഫറൻസ്: ജാമിഉത്തിർമിദി 3433. ഇമാം തിർമിദി: “ഈ വഴിയിലൂടെ ഹസൻ ഗരീബ് സ്വഹീഹ്”; ദാറുസ്സലാം: സ്വഹീഹ്.

“ലഗത്വ്” എന്നാൽ ഉപകാരമില്ലാത്ത ഒച്ചയും വർത്തമാനവും. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന, ആര് എന്ത് പറഞ്ഞെന്ന് ഓർമ്മയില്ലാത്ത ആ അവസ്ഥ – നമ്മുടെ കല്യാണവീടുകളിലെ രാത്രി വർത്തമാനം നന്നായി അറിയുന്നവർക്ക് ഈ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാകും.

2. നബി (സ്വ)യുടെ അവസാനകാലത്തെ പതിവ്

അബൂബർസ അൽ-അസ്‌ലമി (റ) പറയുന്നു: അവസാനകാലത്ത് നബി (സ്വ) സദസ്സിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ ഈ ദുആ ചൊല്ലുമായിരുന്നു. ഒരാൾ ചോദിച്ചു: “അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലേ, മുമ്പ് പറയാറില്ലാത്ത ഒരു വാക്ക് അങ്ങ് ഇപ്പോൾ പറയുന്നുണ്ടല്ലോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “സദസ്സിൽ സംഭവിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തമാണത്.”

റഫറൻസ്: സുനൻ അബീദാവൂദ് 4859 (അൽബാനി: ഹസൻ സ്വഹീഹ്).

പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെട്ട നബി (സ്വ) തന്നെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ഇത് പതിവാക്കി എന്നത് നമുക്കുള്ള വലിയ പാഠമാണ്. ആ ഘട്ടത്തിൽ അവതരിച്ച സൂറത്തുന്നസ്റിൽ “നിന്റെ റബ്ബിനെ സ്തുതിച്ച് തസ്ബീഹ് ചെയ്യുക, അവനോട് പാപമോചനം തേടുക” (110:3) എന്ന് കൽപിച്ചതും, റുകൂഇലും സുജൂദിലും “സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ റബ്ബനാ വബിഹംദിക, അല്ലാഹുമ്മഗ്ഫിർ ലീ” എന്ന് നബി (സ്വ) ധാരാളമായി ചൊല്ലിയിരുന്നത് ഖുർആനിനെ പ്രാവർത്തികമാക്കലായിരുന്നു എന്ന് ആഇശ (റ) പറഞ്ഞതും (ബുഖാരി 817; മുസ്‌ലിം 484) ഇതോട് ചേർത്ത് വായിക്കാം.

3. നല്ല സദസ്സിന് മുദ്ര, മോശം സദസ്സിന് പ്രായശ്ചിത്തം

ആഇശ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) ഒരു സദസ്സിൽ ഇരിക്കുകയോ നമസ്കരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ചില വാക്കുകൾ പറയുമായിരുന്നു. അതേക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “നല്ലത് സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ഖിയാമത്ത് നാൾ വരെ അതിന്മേലുള്ള മുദ്രയായിരിക്കും ഇത്; മറ്റുവല്ലതുമാണ് സംസാരിച്ചതെങ്കിൽ അതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തവും.”

റഫറൻസ്: സുനനുന്നസാഈ 1344 (ദാറുസ്സലാം: ഹസൻ).

ഇത് ഒരു സുന്ദരമായ ആശയമാണ്. കത്തെഴുതി അവസാനം സീൽ വെക്കുന്നതുപോലെ, ഒരു ദീനീ ക്ലാസോ ഖുർആൻ പഠനമോ നല്ല ഉപദേശമോ കഴിയുമ്പോൾ ഈ ദുആ അതിനെ ഭദ്രമാക്കുന്നു. അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് (റ)യിൽ നിന്നുള്ള റിപ്പോർട്ടിലും ഇതേ ഉപമയുണ്ട്: “ഒരു രേഖയിൽ മുദ്ര വെക്കുന്നതുപോലെ” (അബൂദാവൂദ് 4857; അതിന് ശേഷം 4858-ൽ അബൂഹുറൈറ (റ) വഴി നബി (സ്വ)യിൽ നിന്ന് സമാനമായത്, അൽബാനി: സ്വഹീഹ്).

ഗ്രേഡ്: പണ്ഡിതന്മാരുടെ പ്രസിദ്ധമായ ചർച്ച

ഈ ഹദീസിന്റെ ഒരു പരമ്പരയെക്കുറിച്ച് ഹദീസ് ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. ഇബ്നു ജുറൈജ് – മൂസബ്നു ഉഖ്ബ – സുഹൈൽ – അബൂസ്വാലിഹ് – അബൂഹുറൈറ (റ) എന്ന പരമ്പര (തിർമിദി 3433-ലേത്) കണ്ടപ്പോൾ ഇമാം മുസ്‌ലിം അത്ഭുതപ്പെട്ടു; ഇതിന്റെ ന്യൂനത എന്താണെന്ന് ഇമാം ബുഖാരിയോട് ചോദിച്ചു. ഈ പരമ്പര “മലീഹ്” (മനോഹരം) ആണെങ്കിലും ന്യൂനതയുള്ളതാണെന്ന് ഇമാം ബുഖാരി പറഞ്ഞു: ശരിയായ റിപ്പോർട്ട് വുഹൈബ് വഴി സുഹൈലിൽ നിന്ന്, താബിഈ ആയ ഔനുബ്നു അബ്ദില്ലയുടെ സ്വന്തം വാക്കായിട്ടാണ്; മൂസബ്നു ഉഖ്ബ സുഹൈലിൽ നിന്ന് കേട്ടതായി അറിയില്ല. ഈ ഉത്തരം കേട്ട് ഇമാം മുസ്‌ലിം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിരസ്സിൽ ചുംബിച്ചുവെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളിലുണ്ട്. ഇമാം അഹ്മദ്, അബൂഹാതിം, അബൂസുർഅ എന്നിവരും ഈ പരമ്പരയെ ഇതേ കാരണത്താൽ ന്യൂനതയുള്ളതായി കണ്ടു. ഇബ്നു ഹജർ “അന്നുകത്ത്” എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഈ സംഭവം വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്ത്, കഥ സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണെന്നും, എന്നാൽ “ഈ വിഷയത്തിൽ ഈ ഒരു ഹദീസ് മാത്രമേയുള്ളൂ” എന്ന് ഇമാം ബുഖാരി പറഞ്ഞുവെന്ന ഭാഗം ശരിയല്ലെന്നും, ഈ വിഷയത്തിൽ വേറെയും ഹദീസുകളുണ്ടെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മറുഭാഗത്ത്, ഇമാം തിർമിദി ഇതേ ഹദീസിനെ സ്വഹീഹായി വിലയിരുത്തി; ഹാകിം ഇത് ഇമാം മുസ്‌ലിമിന്റെ നിബന്ധനയൊത്തതാണെന്ന് പറഞ്ഞു (ഇബ്നു കസീർ, സൂറത്തുത്തൂർ 52:48-ന്റെ തഫ്സീറിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്). അബൂബർസ (റ)യുടെ റിപ്പോർട്ടിലും ചർച്ചയുണ്ട്: അബുൽ ആലിയ വഴിയുള്ള ഇതിന്റെ മുർസൽ രൂപമാണ് കൂടുതൽ ശരിയെന്ന് അബൂഹാതിമും അബൂസുർഅയും ദാറഖുത്വ്നിയും അഭിപ്രായപ്പെട്ടപ്പോൾ, അൽബാനി അതിനെ ഹസൻ സ്വഹീഹ് എന്ന് വിധിച്ചു.

ചുരുക്കത്തിൽ: ഒറ്റയൊറ്റ പരമ്പരകളെക്കുറിച്ചാണ് ചർച്ച; ദുആയെക്കുറിച്ചല്ല. അബൂഹുറൈറ, അബൂബർസ, ആഇശ, അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് (റ) തുടങ്ങി പല സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്ത വഴികളിലൂടെ വന്നതിനാൽ ഈ ദുആ സദസ്സിന്റെ അവസാനം സുന്നത്താണെന്നതിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ കാര്യമായ ഭിന്നതയില്ല.

വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും ആശയവും

• സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ: അല്ലാഹുവേ, നീ എല്ലാ കുറവുകളിൽ നിന്നും പരിശുദ്ധനാണ്. സദസ്സിൽ നമ്മൾ പറഞ്ഞ കുറവുള്ള വാക്കുകൾക്ക് നേർവിപരീതമായി, കുറവില്ലാത്തവനെ ഓർത്തുകൊണ്ട് തുടക്കം.
• വബിഹംദിക: നിന്നെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്. തസ്ബീഹും ഹംദും ചേരുമ്പോൾ “കുറവില്ലാത്തവൻ, എല്ലാ പൂർണ്ണതയുമുള്ളവൻ” എന്ന അർത്ഥം പൂർണ്ണമാകുന്നു.
• അശ്ഹദു അൻ ലാ ഇലാഹ ഇല്ലാ അൻത: നീയല്ലാതെ ആരാധ്യനില്ല എന്ന സാക്ഷ്യം. സംസാരത്തിനിടയിൽ മനസ്സ് പലതിലേക്കും ചാഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകാം; തൗഹീദിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നു.
• അസ്തഗ്ഫിറുക: നിന്നോട് ഞാൻ പൊറുക്കലിനെ തേടുന്നു – അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും പറഞ്ഞതിന്.
• വഅതൂബു ഇലൈക: നിന്നിലേക്ക് ഞാൻ മടങ്ങുന്നു – ഇനി അങ്ങനെ ആവർത്തിക്കില്ലെന്ന തീരുമാനത്തോടെ.

ഇതേ വാക്കുകൾ വുളൂഇന് ശേഷവും ചൊല്ലാവുന്ന ദിക്റായി വന്നിട്ടുണ്ട്; അത് വുളൂഇന് ശേഷമുള്ള ദുആ എന്ന ലേഖനത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരേ വാക്കുകൾ ശരീരം ശുദ്ധിയാക്കിയ ശേഷവും നാവ് ഉപയോഗിച്ച സദസ്സിന് ശേഷവും – അതിലുമുണ്ട് ഒരു ചിന്ത.

ഖുർആനിലെ സൂചന

“നീ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ നിന്റെ റബ്ബിനെ സ്തുതിച്ച് തസ്ബീഹ് ചെയ്യുക” (അത്തൂർ 52:48). ഈ ആയത്തിന് മുഫസ്സിറുകൾ പല വിശദീകരണങ്ങളും നൽകിയിട്ടുണ്ട്: നമസ്കാരത്തിന് നിൽക്കുമ്പോൾ എന്ന് ളഹ്ഹാക്, ഉറക്കിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ എന്ന് അബുൽ ജൗസാഅ് (ഇബ്നു ജരീർ തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഇതാണ്), ഇരിക്കുന്ന ഓരോ സദസ്സിൽ നിന്നും എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ എന്ന് അബുൽ അഹ്‌വസ്. ഈ മൂന്നാമത്തെ വിശദീകരണത്തിന് ശേഷമാണ് ഇബ്നു കസീർ കഫ്ഫാറത്തുൽ മജ്‌ലിസിന്റെ ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കുന്നത്. ഈ അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം ഒന്നിച്ച് ഉൾക്കൊള്ളാൻ ആയത്തിന് കഴിയും.

ഈ ദുആ എന്തിനെല്ലാം പരിഹാരമാകും?

ഹദീസിലെ വാഗ്ദാനം വലുതാണ്: സദസ്സിൽ സംഭവിച്ചത് പൊറുക്കപ്പെടും. എന്നാൽ ചില കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കണം:

• അനാവശ്യ സംസാരം, അതിരുകടന്ന തമാശ, ശ്രദ്ധയില്ലായ്മ: ഇവയാണ് “ലഗത്വ്” എന്ന വാക്കിന്റെ പ്രധാന പരിധി. ഇവയ്ക്ക് ഈ ദുആയിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷയുണ്ട്.
• മനുഷ്യരുടെ അവകാശങ്ങൾ: സദസ്സിൽ ഒരാളെ പരദൂഷണം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, കള്ളം പറഞ്ഞ് ആരെയെങ്കിലും പറ്റിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അത് തീരാൻ ആ വ്യക്തിയുമായുള്ള കാര്യം കൂടി ശരിയാക്കണമെന്നതാണ് തൗബയുടെ പൊതുനിയമം. ഈ ദുആ ചൊല്ലിയതുകൊണ്ട് മാത്രം ആ ബാധ്യത ഒഴിവാകുമെന്ന് കരുതരുത്. പരദൂഷണത്തിന്റെ ഗൗരവം ഗീബത്ത്: നാവ് കൊണ്ട് നന്മകൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന പാപം എന്ന ലേഖനത്തിൽ വായിക്കാം.
• വലിയ പാപങ്ങൾ: അവയ്ക്ക് ആത്മാർത്ഥമായ തൗബ തന്നെ വേണം. ദുആയിലെ “വഅതൂബു ഇലൈക” എന്ന വാക്ക് ആ തൗബയുടെ തുടക്കമാകട്ടെ.

ഏറ്റവും നല്ല വഴി ഇതാണ്: സദസ്സിൽ നാവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, എന്നിട്ടും വീഴ്ച വന്നാൽ ഈ ദുആ കൊണ്ട് അവസാനിപ്പിക്കുക. “പിന്നെ ദുആ ചൊല്ലാമല്ലോ” എന്ന് കരുതി തുടക്കം മുതൽ അശ്രദ്ധമാകുന്നത് ഈ സുന്നത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്.

അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കാത്ത സദസ്സ്: ഒരു മുന്നറിയിപ്പ്

നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ഒരു വിഭാഗം ആളുകൾ ഒരു സദസ്സിൽ ഇരുന്നു; അതിൽ അവർ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിച്ചില്ല, തങ്ങളുടെ നബിയുടെ മേൽ സ്വലാത്ത് ചൊല്ലിയില്ല – എങ്കിൽ അത് അവർക്ക് ഖേദമായിത്തീരും. അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അവരെ ശിക്ഷിക്കും, ഉദ്ദേശിച്ചാൽ പൊറുക്കും” (തിർമിദി 3380; തിർമിദി: ഹസൻ സ്വഹീഹ്; ദാറുസ്സലാം: സ്വഹീഹ്). മറ്റൊരു ഹദീസിൽ, അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കാതെ പിരിയുന്ന സദസ്സിനെ ചത്ത കഴുതയുടെ ജഡത്തിനരികിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുന്നതിനോടാണ് ഉപമിച്ചത് (അബൂദാവൂദ് 4855; അൽബാനി: സ്വഹീഹ്).

അതിനാൽ സദസ്സിനിടയിൽ ഒരു “അൽഹംദുലില്ലാഹ്”, നബി (സ്വ)യുടെ പേര് വരുമ്പോൾ ഒരു സ്വലാത്ത്, അവസാനം കഫ്ഫാറത്തുൽ മജ്‌ലിസ് – ഇത്രയും മതി ഒരു സാധാരണ വർത്തമാനത്തെ ഇബാദത്താക്കി മാറ്റാൻ. സ്വലാത്തിനെക്കുറിച്ച് നബി (സ്വ)യുടെ പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ സ്വലാത്ത് എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ: എവിടെയെല്ലാം ചൊല്ലാം?

1. മദ്റസയിലും ദർസിലും: ക്ലാസ് അവസാനിക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചൊല്ലുന്ന പതിവ് നിലനിർത്തുക. അർത്ഥം കൂടി കുട്ടികളെ പഠിപ്പിച്ചാൽ ഇത് വെറും ചടങ്ങാകില്ല.
2. മഹല്ല്, സംഘടനാ യോഗങ്ങൾ: കണക്കും തർക്കവും ഉള്ള യോഗങ്ങളിലാണ് വാക്ക് ഏറ്റവും എളുപ്പം പിഴയ്ക്കുക. അധ്യക്ഷൻ യോഗം പിരിച്ചുവിടുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ ദുആ ഓർമ്മിപ്പിക്കാം.
3. കല്യാണവീടുകളും കുടുംബസംഗമങ്ങളും: പെരുന്നാൾ ദിവസം തറവാട്ടിൽ എല്ലാവരും ഒത്തുകൂടി പിരിയുമ്പോൾ, ഉപ്പാപ്പയോ മുതിർന്ന ഒരാളോ ഉറക്കെ ചൊല്ലിയാൽ കുട്ടികളും പഠിക്കും.
4. ചായക്കടയും സുഹൃദ്‌സദസ്സുകളും: രാഷ്ട്രീയവും ക്രിക്കറ്റും നാട്ടുവിശേഷവും നിറഞ്ഞ വർത്തമാനം കഴിഞ്ഞ് എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ പതുക്കെ ചൊല്ലിയാൽ മതി; ആരും അറിയണമെന്നില്ല.
5. ഗൾഫിലെ ഓഫീസ് മീറ്റിംഗുകളും ഓൺലൈൻ ക്ലാസുകളും: ഹദീസിലെ “മജ്‌ലിസ്” ആളുകൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന സദസ്സാണ്. ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗുകളെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേക പരാമർശമില്ലെങ്കിലും, ഒരു നീണ്ട ചർച്ചയുടെ അവസാനം ഇത് ചൊല്ലുന്നത് ദിക്റും ഇസ്തിഗ്ഫാറും എന്ന നിലയ്ക്ക് നല്ലതാണ്; അതിന്റെ പ്രതിഫലം അല്ലാഹുവിങ്കൽ പ്രതീക്ഷിക്കാം.
6. വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകൾ: വാദപ്രതിവാദം നീണ്ട ഒരു ഗ്രൂപ്പ് ചർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഫോൺ താഴെ വെക്കുമ്പോൾ ഈ ദുആ ഓർക്കുന്നത് നല്ല ശീലമാണ്. ടൈപ്പ് ചെയ്ത വാക്കുകളും നാവിന്റെ വാക്കുകളെപ്പോലെ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടല്ലോ.

ഇസ്തിഗ്ഫാർ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നതിന്റെ മറ്റ് വഴികൾ ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചൊല്ലുന്നതിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ എന്ന ലേഖനത്തിലുണ്ട്.

സാധാരണ കാണുന്ന പിഴവുകൾ

• “മൂന്ന് തവണ നിർബന്ധം”: അബൂദാവൂദ് 4857-ൽ “മൂന്ന് തവണ” എന്ന വാക്കുണ്ട്; പക്ഷേ അൽബാനി ആ ഹദീസിനെ “മൂന്ന് തവണ എന്ന ഭാഗം ഒഴികെ സ്വഹീഹ്” എന്നാണ് വിധിച്ചത്. മറ്റ് റിപ്പോർട്ടുകളിൽ എണ്ണമില്ല. ഒരു തവണ മതി.
• ഉച്ചാരണം: “സുബ്ഹാനക”, “ബിഹംദിക”, “അസ്തഗ്ഫിറുക” – ഇവയിലെ “ക” (നിന്നെ, നിന്റെ) വിട്ടുകളയരുത്; അല്ലാഹുവിനോട് നേരിട്ടുള്ള സംബോധനയാണത്. “അതൂബു”വിലെ “ത” വ്യക്തമാകണം.
• ദുആ ചൊല്ലി സദസ്സ് പിരിയാതിരിക്കൽ: ദുആ ചൊല്ലിയ ശേഷം വീണ്ടും അരമണിക്കൂർ വർത്തമാനം തുടരുന്നത് പലയിടത്തും കാണാം. ഹദീസിൽ “എഴുന്നേൽക്കുന്നതിന് മുമ്പ്” എന്നാണ്; അവസാനം തന്നെ ചൊല്ലുക.
• അർത്ഥമറിയാതെ ധൃതിയിൽ: കോറസ് പോലെ ചൊല്ലിത്തീർക്കുന്നതിന് പകരം “അസ്തഗ്ഫിറുക” എന്ന് പറയുമ്പോൾ ആ സദസ്സിൽ പറഞ്ഞത് ഒന്ന് ഓർക്കുക.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

1. കഫ്ഫാറത്തുൽ മജ്‌ലിസ് ഉറക്കെ ചൊല്ലണോ പതുക്കെയോ?

രണ്ടും ആകാം. ക്ലാസിലോ കുടുംബസദസ്സിലോ മറ്റുള്ളവരെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാൻ ഉറക്കെ ചൊല്ലാം; സാധാരണ സദസ്സുകളിൽ സ്വയം പതുക്കെ ചൊല്ലിയാൽ മതി.

2. ആർത്തവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ചൊല്ലാമോ?

ചൊല്ലാം. ഇത് ഖുർആൻ പാരായണമല്ല, ദിക്റും ദുആയുമാണ്.

3. ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന് ഫോണിൽ സമയം ചെലവഴിച്ച ശേഷം ചൊല്ലാമോ?

ഹദീസിലെ സന്ദർഭം സദസ്സാണ്. എന്നാൽ ഏത് സമയത്തും തസ്ബീഹും ഇസ്തിഗ്ഫാറും ചൊല്ലുന്നത് നന്മയാണ്; അശ്രദ്ധയിൽ കഴിഞ്ഞ സമയത്തിന് ശേഷം അത് കൂടുതൽ ഉചിതവുമാണ്.

4. ദീനീ ക്ലാസിനും ഇത് വേണോ? അവിടെ തെറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ലല്ലോ?

വേണം. ആഇശ (റ)യുടെ ഹദീസ് പ്രകാരം നല്ല സദസ്സിന് ഇത് മുദ്രയാണ് (നസാഈ 1344).

5. സദസ്സിൽ ആരെങ്കിലും പരദൂഷണം പറഞ്ഞു, ഞാൻ കേട്ടിരുന്നു. ഈ ദുആ മതിയോ?

ഇസ്തിഗ്ഫാറിന് ഉപകാരമുണ്ട്. എന്നാൽ അടുത്ത തവണ തടയുകയോ വിഷയം മാറ്റുകയോ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കണം; കഴിയില്ലെങ്കിൽ ആ ഭാഗത്ത് നിന്ന് മാറിനിൽക്കുക.

6. “സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക” നമസ്കാരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ദുആ അല്ലേ?

നമസ്കാരം തുടങ്ങുമ്പോൾ ചൊല്ലുന്ന “സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക, വതബാറകസ്മുക…” എന്ന ദുആ വേറെയാണ്; തുടക്കം ഒരുപോലെയാണെന്ന് മാത്രം.

ഉപസംഹാരം

ഒരു ദിവസം നമ്മൾ എത്ര സദസ്സുകളിൽ ഇരിക്കുന്നു, എത്ര വാക്കുകൾ പറയുന്നു എന്ന് എണ്ണിനോക്കിയാൽ ഈ ദുആയുടെ വില മനസ്സിലാകും. പത്ത് സെക്കൻഡ് പോലും വേണ്ടാത്ത ഈ വാക്കുകൾ ഓരോ സദസ്സിനെയും ഒന്നുകിൽ മുദ്രവെച്ച് ഭദ്രമാക്കും, അല്ലെങ്കിൽ കഴുകി വൃത്തിയാക്കും. ഇന്ന് തന്നെ തുടങ്ങാം: അടുത്ത തവണ ഒരു സദസ്സിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ – “സുബ്ഹാനകല്ലാഹുമ്മ വബിഹംദിക, അശ്ഹദു അൻ ലാ ഇലാഹ ഇല്ലാ അൻത, അസ്തഗ്ഫിറുക വഅതൂബു ഇലൈക.”

അവലംബങ്ങൾ

• ജാമിഉത്തിർമിദി: 3433 (ഇമാം തിർമിദി: ഹസൻ ഗരീബ് സ്വഹീഹ്, ഈ വഴിയിലൂടെ; ദാറുസ്സലാം: സ്വഹീഹ്); 3380 (ഇമാം തിർമിദി: ഹസൻ സ്വഹീഹ്; ദാറുസ്സലാം: സ്വഹീഹ്).
• സുനൻ അബീദാവൂദ്: 4859 (അൽബാനി: ഹസൻ സ്വഹീഹ്); 4857 (അൽബാനി: “മൂന്ന് തവണ” ഒഴികെ സ്വഹീഹ്); 4858 (അൽബാനി: സ്വഹീഹ്); 4855 (അൽബാനി: സ്വഹീഹ്).
• സുനനുന്നസാഈ: 1344 (ദാറുസ്സലാം: ഹസൻ).
• സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 817. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 484.
• വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: അത്തൂർ 52:48; അന്നസ്ർ 110:3.
• ഇബ്നു കസീർ, തഫ്സീറുൽ ഖുർആനിൽ അളീം, സൂറത്തുത്തൂർ 52:48.
• ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി, അന്നുകത്ത് അലാ കിതാബി ഇബ്നിസ്സ്വലാഹ്, മഅ്രിഫത്തുൽ ഇലൽ (ഇമാം ബുഖാരിയുടെയും ഇമാം മുസ്‌ലിമിന്റെയും സംഭവം).
• ഇബ്നു അബീഹാതിം, അൽ-ഇലൽ; ദാറഖുത്വ്നി, അൽ-ഇലൽ (അബൂബർസ (റ)യുടെ റിപ്പോർട്ടിനെക്കുറിച്ച്).