ദുനിയാവിലെ ജീവിതം പലപ്പോഴും വലിയൊരു ഭാരമായി നമുക്ക് തോന്നാറില്ലേ? മനസ്സിൽ വല്ലാത്തൊരു സങ്കടം, എന്തിനെന്നില്ലാത്ത ഒരു വീർപ്പുമുട്ടൽ, സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, രോഗങ്ങൾ, കുടുംബത്തിലെ അസ്വസ്ഥതകൾ… ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിലുള്ള ടെൻഷനുകൾ അനുഭവിച്ചാണ് നമ്മളിൽ പലരും ഓരോ ദിവസവും തള്ളിനീക്കുന്നത്. ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, മനുഷ്യരെന്ന നിലയിൽ നമ്മുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും സംഭവിക്കുന്ന ചെറുതും വലുതുമായ തെറ്റുകളുണ്ട്. ഈ പാപങ്ങൾ നമ്മുടെ ഖൽബിൽ (ഹൃദയത്തിൽ) വലിയൊരു കറയായി, അദൃശ്യമായൊരു ഭാരമായി മാറുന്നുണ്ട്. ഈ ഭാരങ്ങളെല്ലാം ഇറക്കിവെച്ച്, മനസ്സ് പൂവ് പോലെ ലഘുവാക്കാൻ നമ്മുടെ റബ്ബ് നമുക്ക് പഠിപ്പിച്ചു തന്ന അതിമനോഹരമായ ഒരു ദിക്റാണ് ‘ഇസ്തിഗ്ഫാർ’.
മനുഷ്യർക്ക് തെറ്റ് പറ്റുക എന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. നമ്മൾ മലക്കുകളല്ലല്ലോ. എന്നാൽ തെറ്റ് സംഭവിച്ചാൽ അവിടെ കിടന്ന് നശിക്കാനല്ല ഇസ്ലാം പറയുന്നത്. തെറ്റുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അല്ലാഹുവിനോട് മാപ്പ് തേടുന്ന ലളിതമായ ദിക്റാണ് ഇസ്തിഗ്ഫാർ. ഇത് സ്ഥിരമായി ചൊല്ലുന്നത് നമ്മുടെ ആത്മപരിശോധനയ്ക്കും, റബ്ബിന്റെ കാരുണ്യത്തിലുള്ള പ്രതീക്ഷ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.
ഏറ്റവും ലളിതമായ ഇസ്തിഗ്ഫാർ
ഏത് സാധാരണക്കാരനും, കുട്ടികൾക്കും പ്രായമായവർക്കും വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ചൊല്ലാൻ കഴിയുന്ന ചെറിയ രൂപമാണിത്:
- അറബി: أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ
- ഉച്ചാരണം: അസ്തഗ്ഫിറുല്ലാഹ്
- അർത്ഥം: അല്ലാഹുവേ, ഞാൻ നിന്നോട് പാപമോചനം തേടുന്നു.
പാപങ്ങളില്ലാത്ത മുത്തുനബി (ﷺ) യും ഇസ്തിഗ്ഫാറും
നമ്മൾ ചിന്തിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യമുണ്ട്. മുൻകഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ പാപങ്ങളും അല്ലാഹു പൊറുത്തുകൊടുത്ത, പരിശുദ്ധരായ നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി (ﷺ) ദിവസവും എത്ര തവണ ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചൊല്ലിയിരുന്നു എന്നറിയാമോ? ഹദീസുകളിൽ കാണാം, അവിടുന്ന് ദിവസവും എഴുപതിലധികമോ അല്ലെങ്കിൽ നൂറ് തവണയോ അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുകയും പശ്ചാത്തപിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. യാതൊരു തെറ്റും ചെയ്യാത്ത നബി (ﷺ) നൂറ് തവണ റബ്ബിനോട് ഇസ്തിഗ്ഫാർ നടത്തിയെങ്കിൽ, രാവിലെ മുതൽ വൈകുന്നേരം വരെ കണ്ണുകൊണ്ടും നാവുകൊണ്ടും ചിന്തകൾ കൊണ്ടും ഫോൺ വഴിയും ഒരുപാട് പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന നമ്മുടെ അവസ്ഥ എന്താണ്? നാം എത്ര തവണ ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചൊല്ലേണ്ടതുണ്ട്?
ഇസ്തിഗ്ഫാർ പതിവാക്കുന്നതിന്റെ അത്ഭുതകരമായ നേട്ടങ്ങൾ
വെറുമൊരു പാപമോചനം മാത്രമല്ല ഇസ്തിഗ്ഫാർ. നമ്മുടെ ദുനിയാവിലെയും ആഖിറത്തിലെയും (പരലോകത്തെയും) ഒരുപാട് പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള ഒറ്റമൂലിയാണിത്. ഹസൻ ബസരി (റ) എന്ന വലിയ പണ്ഡിതന്റെ ജീവിതത്തിൽ നടന്ന ഒരു സംഭവമുണ്ട്.
ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത് ഒരാൾ വന്ന് നാട്ടിലെ കടുത്ത വരൾച്ചയെക്കുറിച്ച് പരാതി പറഞ്ഞു. മഹാൻ കൊടുത്ത മറുപടി: “നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചെയ്യുക” എന്നായിരുന്നു. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മറ്റൊരാൾ വന്ന് തന്റെ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് സങ്കടം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തോടും മഹാൻ പറഞ്ഞു: “താങ്കൾ ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചെയ്യുക”. പിന്നീട് മൂന്നാമതൊരാൾ വന്ന് തനിക്ക് മക്കളില്ലാത്ത സങ്കടം പങ്കുവെച്ചു. അദ്ദേഹത്തിനും നൽകിയ മറുപടി: “ഇസ്തിഗ്ഫാർ വർദ്ധിപ്പിക്കുക” എന്ന് തന്നെയായിരുന്നു. തോട്ടത്തിൽ വിളവില്ല എന്ന് പരാതിപ്പെട്ട നാലാമനോടും ഇത് തന്നെ പറഞ്ഞു. ഇത് കേട്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ട ശിഷ്യന്മാർ ചോദിച്ചു: “ഉസ്താദേ, വ്യത്യസ്ത പ്രശ്നങ്ങളുമായി വന്ന എല്ലാവർക്കും അങ്ങ് ഒരേ മരുന്നാണല്ലോ നൽകിയത്?” അപ്പോൾ ഹസൻ ബസരി (റ) പരിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ സൂറത്ത് നൂഹിലെ വചനങ്ങൾ ഓതിക്കേൾപ്പിച്ചു.
ആ വചനങ്ങളുടെ അർത്ഥം ഇങ്ങനെയാണ്: “നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനോട് പാപമോചനം (ഇസ്തിഗ്ഫാർ) തേടുക. തീർച്ചയായും അവൻ ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനാകുന്നു. അവൻ നിങ്ങൾക്ക് സമൃദ്ധമായി മഴ വീഴ്ത്തിത്തരും. സമ്പത്തുകളും സന്താനങ്ങളും നൽകി നിങ്ങളെ അവൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യും. നിങ്ങൾക്ക് അവൻ തോട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിത്തരികയും അരുവികൾ ഉണ്ടാക്കിത്തരികയും ചെയ്യും.” (ഖുർആൻ 71:10-12)
സമ്പത്ത് വർദ്ധിക്കാൻ, നല്ല മക്കളെ ലഭിക്കാൻ, കച്ചവടത്തിൽ ബർക്കത്ത് ഉണ്ടാകാൻ, നാടിന് ഐശ്വര്യം ലഭിക്കാൻ എല്ലാം ഇസ്തിഗ്ഫാർ കാരണമാകുമെന്ന് പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുകയാണ്.
മറ്റൊരു പ്രശസ്തമായ ഹദീസിൽ നബി (ﷺ) പറയുന്നു: “ആരെങ്കിലും ഇസ്തിഗ്ഫാർ പതിവാക്കിയാൽ, അവന്റെ എല്ലാ വിഷമങ്ങൾക്കും അല്ലാഹു ഒരു പോംവഴി ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുക്കും. അവന്റെ എല്ലാ സങ്കടങ്ങളിൽ നിന്നും അവന് മോചനം നൽകും. അവൻ ചിന്തിക്കാത്ത വഴിയിലൂടെ അവന് ഉപജീവനം (രിസ്ഖ്) നൽകുകയും ചെയ്യും.” ഇതിൽപരം എന്ത് നേട്ടമാണ് നമുക്ക് ഇനി വേണ്ടത്?
എപ്പോഴാണ് ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചൊല്ലേണ്ടത്?

ഇതിന് പ്രത്യേക സമയമോ സ്ഥലമോ ഇല്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സൗകര്യം.
- നമ്മുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഒരു തെറ്റ് സംഭവിച്ചാൽ, ഉടൻ തന്നെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് മടങ്ങി ‘അസ്തഗ്ഫിറുല്ലാഹ്’ എന്ന് പറയണം.
- അതുകൂടാതെ, ദിവസത്തിലെ ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ ഇത് വർദ്ധിപ്പിക്കാം.
- ഉമ്മമാർക്കും സഹോദരിമാർക്കും അടുക്കളയിൽ പാചകം ചെയ്യുമ്പോൾ, വീട് വൃത്തിയാക്കുമ്പോൾ നാവിൽ ഈ ദിക്ർ ശീലമാക്കാം.
- പുരുഷന്മാർക്ക് ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് വാഹനമോടിച്ചു പോകുമ്പോഴോ, യാത്രകളിലോ വെറുതെ ഫോൺ നോക്കിയിരിക്കുന്നതിന് പകരം മനസ്സറിഞ്ഞ് ഇസ്തിഗ്ഫാർ ചൊല്ലാം.
- രാത്രി ഉറങ്ങാൻ കിടക്കുമ്പോൾ, ആ ദിവസത്തിൽ ചെയ്തുപോയ എല്ലാ തെറ്റുകളെയും ഓർത്ത് റബ്ബിനോട് മാപ്പിരന്ന് ഉറങ്ങുക.
വെറുതെ നാവുകൊണ്ട് പറഞ്ഞാൽ മതിയോ?
ഇവിടെയാണ് നമ്മൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം. ഇസ്തിഗ്ഫാർ വെറുമൊരു മന്ത്രമല്ല. നമ്മുടെ ഖൽബിൽ തട്ടി വരേണ്ട ഒരു വികാരമാണത്. തെറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയും, ഒപ്പം നാവുകൊണ്ട് ‘അസ്തഗ്ഫിറുല്ലാഹ്’ എന്ന് പറയുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ യാതൊരു അർത്ഥവുമില്ല.
യഥാർത്ഥ ഇസ്തിഗ്ഫാർ (തൗബ) അല്ലാഹു സ്വീകരിക്കണമെങ്കിൽ ചില നിബന്ധനകളുണ്ട്:
- തെറ്റ് ഉപേക്ഷിക്കൽ: നമ്മൾ ഏത് പാപത്തിൽ നിന്നാണോ മാപ്പ് ചോദിക്കുന്നത്, ആ പാപം പൂർണ്ണമായും അപ്പോൾ തന്നെ നിർത്തണം.
- ഖേദം (കുറ്റബോധം): ചെയ്തുപോയ തെറ്റിനെക്കുറിച്ച് ഓർത്ത് മനസ്സിൽ വലിയ സങ്കടവും കുറ്റബോധവും ഉണ്ടാകണം. റബ്ബിന്റെ മുന്നിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ മുഖം കാണിക്കും എന്ന ഭയം ഖൽബിൽ വരണം.
- ഇനി ആവർത്തിക്കില്ലെന്ന ഉറപ്പ്: ഇനി ഒരിക്കലും ആ തെറ്റിലേക്ക് ഞാൻ മടങ്ങിപ്പോകില്ല എന്ന് റബ്ബിനോട് ആത്മാർത്ഥമായി കരാർ ചെയ്യണം. നന്മയിലേക്ക് പൂർണ്ണമായും മടങ്ങാൻ ശ്രമിക്കണം.
- മനുഷ്യരോടുള്ള ബാധ്യതകൾ: നമ്മൾ ചെയ്ത തെറ്റ് മറ്റൊരാളോടാണെങ്കിൽ (ഉദാഹരണത്തിന് ഒരാളുടെ പണം മോഷ്ടിച്ചു, അല്ലെങ്കിൽ ഒരാളെക്കുറിച്ച് ഏഷണി പറഞ്ഞു), അവരോട് നേരിട്ട് പോയി പൊരുത്തപ്പെടീക്കണം. അല്ലാഹുവിന് മാത്രമുള്ള അവകാശങ്ങളിൽ മാത്രമേ അവൻ നേരിട്ട് പൊറുത്തുതരികയുള്ളൂ.
പ്രിയമുള്ളവരേ, മരണമെന്നത് എപ്പോഴാണ് നമ്മെ തേടിവരിക എന്ന് ആർക്കുമറിയില്ല. അതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ ഓരോ നിമിഷവും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിച്ചും, ചെയ്തുപോയ തെറ്റുകൾക്ക് മാപ്പിരന്നും മുന്നോട്ട് പോവുക. നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിലെ അഴുക്കുകൾ മുഴുവൻ ഇസ്തിഗ്ഫാർ എന്ന കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് കഴുകിക്കളയാൻ നമുക്ക് കഴിയണം. അല്ലാഹു നാം അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും, രഹസ്യമായും പരസ്യമായും ചെയ്തുപോയ സകല പാപങ്ങളും പൊറുത്തുതരുമാറാകട്ടെ. നമ്മുടെ ഖൽബിലെ എല്ലാ സങ്കടങ്ങളും മാറ്റി, വലിയൊരു സമാധാനം റബ്ബ് നമുക്ക് നൽകുമാറാകട്ടെ… ആമീൻ യാ റബ്ബൽ ആലമീൻ.
