മരണത്തെ ഓർക്കുക: ജീവിതത്തെ അർത്ഥപൂർണ്ണമാക്കുന്ന സ്മരണ

വാട്ട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൽ ഒരു സന്ദേശം: “ഇന്നാലില്ലാഹി വഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ. നമ്മുടെ നാട്ടിലെ … മരണപ്പെട്ടു.” ഇന്നലെ കൂടി അങ്ങാടിയിൽ കണ്ട മനുഷ്യൻ. ഒരു നിമിഷം നാം നിശ്ചലരാകുന്നു. ജനാസ നമസ്കാരത്തിന് പോകുന്നു, ഖബ്റിലേക്ക് മണ്ണ് വാരിയിടുന്നു. പിന്നെ വീട്ടിലെത്തി ഫോൺ തുറക്കുമ്പോൾ എല്ലാം മറക്കുന്നു. മരണം എല്ലാവർക്കും ഉറപ്പുള്ള ഒരേയൊരു യാഥാർത്ഥ്യമായിട്ടും ഏറ്റവും കൂടുതൽ മറക്കപ്പെടുന്നതും അതുതന്നെ. ഇസ്‌ലാം മരണത്തെ ഭയപ്പെടാനല്ല, ഓർക്കാനാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത് – ആ ഓർമ്മ ജീവിതത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ളതാണ്.

ഖുർആൻ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

അർത്ഥം: “എല്ലാ ആത്മാവും മരണം ആസ്വദിക്കുന്നതാണ്. നിങ്ങളുടെ പ്രതിഫലങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നൽകപ്പെടുന്നത് ഖിയാമത്ത് നാളിൽ മാത്രമാണ്.”

റഫറൻസ്: സൂറത്തു ആലുഇംറാൻ 3:185.

• ഓടിയൊളിക്കാനാവില്ല: “നിങ്ങൾ ഓടിയകലുന്ന മരണം നിങ്ങളെ കണ്ടുമുട്ടുക തന്നെ ചെയ്യും” (സൂറത്തുൽ ജുമുഅ 62:8). “നിങ്ങൾ ഉറപ്പുള്ള കോട്ടകളിലായിരുന്നാലും” (4:78).

• സമയം അറിയില്ല: “ഏത് ഭൂമിയിൽ വെച്ചാണ് താൻ മരിക്കുകയെന്ന് ഒരാളും അറിയുന്നില്ല” (31:34).

• ഒരു നിമിഷം കൂടി: “നിങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് മരണം വരുന്നതിന് മുമ്പ് നാം നൽകിയതിൽ നിന്ന് ചെലവഴിക്കുക. അപ്പോൾ അവൻ പറയും: എന്റെ റബ്ബേ, എന്നെ അൽപ്പകാലം കൂടി പിന്തിച്ചുതന്നിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ദാനം ചെയ്യുകയും സജ്ജനങ്ങളിൽ പെടുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു” (63:10). എന്നാൽ അവധി വന്നാൽ അല്ലാഹു ഒരാൾക്കും പിന്തിച്ചുകൊടുക്കില്ല (63:11).

• മരണവെപ്രാളം: “മരണത്തിന്റെ വെപ്രാളം സത്യവുമായി വന്നു. നീ ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നത് അതാണ്” (50:19).

ഹദീസുകൾ: ധാരാളം ഓർക്കുക

അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “സുഖങ്ങളെ തകർക്കുന്നതിനെ – അഥവാ മരണത്തെ – നിങ്ങൾ ധാരാളമായി ഓർക്കുക.”

റഫറൻസ്: ജാമിഉത്തിർമിദി 2307 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ).

ഇബ്നു ഉമർ (റ) നിവേദനം: ഒരു അൻസ്വാരി നബി (സ്വ)യോട് ചോദിച്ചു: “വിശ്വാസികളിൽ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാൻ ആരാണ്?” നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “അവരിൽ മരണത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഓർക്കുന്നവനും മരണാനന്തരത്തിന് വേണ്ടി ഏറ്റവും നന്നായി ഒരുങ്ങുന്നവനും. അവരാണ് ബുദ്ധിമാന്മാർ.”

റഫറൻസ്: സുനൻ ഇബ്നുമാജ 4259 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ).

“സ്വയം വിചാരണ ചെയ്യുകയും മരണാനന്തരത്തിന് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് ബുദ്ധിമാൻ” എന്ന ഹദീസ് (ജാമിഉത്തിർമിദി 2459) പ്രസിദ്ധമാണെങ്കിലും ദാറുസ്സലാം അതിനെ ദുർബലമായി (ളഈഫ്) ഗ്രേഡ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇബ്നുമാജയിലെ മുകളിലെ ഹദീസ് അതേ ആശയം നൽകുന്നു.

ഈ ലോകത്ത് ഒരു യാത്രക്കാരനെ പോലെ

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ (റ) പറയുന്നു: നബി (സ്വ) എന്റെ ചുമലിൽ പിടിച്ച് പറഞ്ഞു: “ഈ ലോകത്ത് നീ ഒരു അപരിചിതനെ പോലെയോ വഴിയാത്രക്കാരനെ പോലെയോ ആയിരിക്കുക.” ഇബ്നു ഉമർ (റ) പറയുമായിരുന്നു: “വൈകുന്നേരമായാൽ നീ പ്രഭാതം പ്രതീക്ഷിക്കരുത്; പ്രഭാതമായാൽ വൈകുന്നേരം പ്രതീക്ഷിക്കരുത്. നിന്റെ ആരോഗ്യത്തിൽ നിന്ന് രോഗത്തിന് വേണ്ടിയും ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തിന് വേണ്ടിയും എടുക്കുക.”

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 6416.

ഗൾഫിലെ പ്രവാസിക്ക് ഈ ഉപമ നന്നായി മനസ്സിലാകും. എത്ര വർഷം അവിടെ ജീവിച്ചാലും “ഇത് എന്റെ നാടല്ല, ഒരുനാൾ മടങ്ങണം” എന്ന ബോധം മനസ്സിലുണ്ട്. അതിനാൽ സമ്പാദ്യം നാട്ടിലേക്ക് അയക്കുന്നു. അതുപോലെ ഈ ലോകം നമ്മുടെ പ്രവാസഭൂമിയാണ്; യഥാർത്ഥ നാട് പരലോകമാണ്. സമ്പാദ്യം അങ്ങോട്ട് അയക്കേണ്ടത് കർമ്മങ്ങളിലൂടെയാണ്.

ആഗ്രഹങ്ങളും ആയുസ്സും

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു മസ്ഊദ് (റ) വിവരിക്കുന്നു: നബി (സ്വ) ഒരു ചതുരം വരച്ചു. അതിന്റെ നടുവിൽ പുറത്തേക്ക് നീളുന്ന ഒരു വര വരച്ചു; ആ വരയോട് ചേർന്ന് കുറേ ചെറിയ വരകളും. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “ഇതാണ് മനുഷ്യൻ. ഈ ചതുരം അവനെ വലയം ചെയ്ത അവന്റെ ആയുസ്സാണ്. പുറത്തേക്ക് നീളുന്ന വര അവന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളാണ്. ഈ ചെറിയ വരകൾ അവന് വരുന്ന പ്രയാസങ്ങളാണ്; ഒന്ന് തെറ്റിയാൽ മറ്റൊന്ന് അവനെ പിടികൂടും” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 6417). നമ്മുടെ പ്ലാനുകൾ ആയുസ്സിന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് നീളുന്നു എന്നാണ് ഈ ചിത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നത്.

ഖബ്ർ സന്ദർശനം: മരണത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന സുന്നത്ത്

നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഖബ്റുകൾ സന്ദർശിക്കുക; അത് മരണത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 976). ഖബ്ർസ്ഥാനിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ചൊല്ലേണ്ട ദുആ:

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ، أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ

ഉച്ചാരണം: അസ്സലാമു അലൈക്കും അഹ്‌ലദ്ദിയാരി മിനൽ മുഅ്മിനീന വൽ മുസ്‌ലിമീൻ, വ ഇന്നാ ഇൻശാ അല്ലാഹു ലലാഹിഖൂൻ, അസ്അലുല്ലാഹ ലനാ വ ലകുമുൽ ആഫിയ.

അർത്ഥം: ഈ ഭവനങ്ങളിലെ വിശ്വാസികളും മുസ്‌ലിംകളുമായവരേ, നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനം. അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാൽ ഞങ്ങളും നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേരുന്നവരാണ്. ഞങ്ങൾക്കും നിങ്ങൾക്കും അല്ലാഹുവിനോട് സൗഖ്യം ചോദിക്കുന്നു.

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 975.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കുമ്പോഴുള്ള ദുആ വായിക്കുക.

കൂടെ വരുന്നത് എന്ത്?

അനസ് (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “മരിച്ചയാളെ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു: അവന്റെ കുടുംബം, സമ്പത്ത്, കർമ്മങ്ങൾ. രണ്ടെണ്ണം മടങ്ങിപ്പോകുന്നു, ഒന്ന് അവനോടൊപ്പം ബാക്കിയാകുന്നു. കുടുംബവും സമ്പത്തും മടങ്ങും; കർമ്മങ്ങൾ ബാക്കിയാകും.”

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 6514.

മരണശേഷവും പ്രതിഫലം തുടരുന്ന മൂന്ന് കാര്യങ്ങളും നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചു: “മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ മൂന്ന് കാര്യങ്ങളൊഴികെ അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു: നിലനിൽക്കുന്ന ദാനം (സ്വദഖ ജാരിയ), ഉപകാരപ്പെടുന്ന അറിവ്, അവന് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന സൽസന്താനം” (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 1631). പള്ളിക്ക് ഒരു ഫാൻ, മദ്റസയ്ക്ക് പുസ്തകങ്ങൾ, ഒരു കിണർ, കുട്ടികളെ ഖുർആൻ പഠിപ്പിക്കൽ – ഇവയെല്ലാം ഖബ്റിലേക്ക് തുടരുന്ന വരുമാനമാണ്. മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ദുആകൾ മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ദുആ എന്ന ലേഖനത്തിൽ.

അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടാനുള്ള ആഗ്രഹം

നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനെ കണ്ടുമുട്ടാൻ അല്ലാഹുവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.” ആഇശ (റ) ചോദിച്ചു: “ഞങ്ങളെല്ലാം മരണത്തെ വെറുക്കുന്നവരാണല്ലോ?” നബി (സ്വ) വിശദീകരിച്ചു: അതല്ല ഉദ്ദേശ്യം; വിശ്വാസിക്ക് മരണം ആസന്നമാകുമ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തിയും ആദരവും സംബന്ധിച്ച സന്തോഷവാർത്ത ലഭിക്കും; അപ്പോൾ മുന്നിലുള്ളതിനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടതായി അവന് മറ്റൊന്നുമുണ്ടാകില്ല (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 6507). മരണസ്മരണ ഭയം മാത്രമല്ല, പ്രതീക്ഷ കൂടിയാണ്.

തൗബയുടെ വാതിൽ അടയുന്നതിന് മുമ്പ്

“അടിമയുടെ ആത്മാവ് തൊണ്ടക്കുഴിയിൽ എത്തുന്നത് വരെ അല്ലാഹു അവന്റെ പശ്ചാത്താപം സ്വീകരിക്കും” (ജാമിഉത്തിർമിദി 3537 – ഹസൻ, ദാറുസ്സലാം). ആ നിമിഷം എപ്പോഴാണെന്ന് ആർക്കും അറിയില്ല. അതിനാൽ തൗബ നാളേക്ക് മാറ്റിവെക്കാനുള്ളതല്ല. ഇന്ന് ചെയ്യുന്ന ഇസ്തിഗ്ഫാർ നാളെയുടെ ഇൻഷുറൻസാണ്. വിശദമായി ഇസ്തിഗ്ഫാർ ദിക്ർ കാണുക.

അവസാന വാക്ക്

മുആദുബ്നു ജബൽ (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ആരുടെയെങ്കിലും അവസാന വാക്ക് ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ ആയാൽ അവൻ സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കും” (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3116 – അൽബാനി സ്വഹീഹ്). മരണാസന്നരായവരെ ഈ വാക്ക് ഓർമ്മിപ്പിക്കാനും (തൽഖീൻ) നബി (സ്വ) കൽപ്പിച്ചു (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 916). ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നാവിൽ പതിവാക്കിയ വാക്കുകളാണ് അവസാന നിമിഷം നാവിൽ വരികയെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. അതിനാൽ ഇന്ന് മുതൽ ദിക്ർ ശീലമാക്കുക; ആശുപത്രി കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ അരികിൽ സൗമ്യമായി ഈ വാക്ക് ചൊല്ലിക്കൊടുക്കുക.

മരണത്തെ ഓർക്കാനുള്ള പ്രായോഗിക വഴികൾ

• ജനാസകളിൽ പങ്കെടുക്കുക: ജനാസ നമസ്കാരവും ഖബറടക്കവും മരണസ്മരണയുടെ ഏറ്റവും നല്ല ക്ലാസ്‌മുറികളാണ്. മയ്യിത്ത് നമസ്കാരം: ദുആയും നിയ്യത്തും.

• മാസത്തിലൊരിക്കൽ ഖബ്ർ സന്ദർശനം: മാതാപിതാക്കളുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ ഖബ്റിനരികിൽ നിന്ന് ദുആ ചെയ്യുക.

• വസ്വിയ്യത്ത് എഴുതിവെക്കുക: കടങ്ങൾ, ഇടപാടുകൾ, ബാധ്യതകൾ എന്നിവ എഴുതിവെക്കുക; കുടുംബത്തിന് പിന്നീട് പ്രയാസമുണ്ടാകരുത്. “വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്യാനുള്ള എന്തെങ്കിലും ഉള്ള ഒരു മുസ്‌ലിം, അത് എഴുതിവെക്കാതെ രണ്ട് രാത്രി കഴിച്ചുകൂട്ടുന്നത് ശരിയല്ല” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2738). അനന്തരാവകാശികൾ അല്ലാത്തവർക്കുള്ള വസ്വിയ്യത്ത് സ്വത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നിൽ കവിയരുത് (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2742). ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിലെ നോമിനി, ഇൻഷുറൻസ്, ഭൂമിയുടെ രേഖകൾ എന്നിവയുടെ വിവരങ്ങൾ വിശ്വസ്തരായ കുടുംബാംഗങ്ങളെ അറിയിക്കുന്നതും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

• കടം വീട്ടുക, അവകാശങ്ങൾ തിരിച്ചുനൽകുക: ആരോടെങ്കിലും പിണക്കമുണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ന് തന്നെ തീർക്കുക.

• ഓരോ ഉറക്കവും ഒരു ചെറിയ മരണം: ഉറക്കത്തിന് മുമ്പുള്ള ദിക്റുകൾ പതിവാക്കുക. ഉറക്കത്തിൽ ആത്മാവിനെ അല്ലാഹു പിടിച്ചെടുക്കുന്നുവെന്ന് ഖുർആൻ പറയുന്നു (39:42).

• ഇസ്തിഗ്ഫാർ: ഓരോ ദിവസവും പാപമോചനം തേടി ദിവസം അവസാനിപ്പിക്കുക.

• ഖുർആനുമായി ബന്ധം: മരണത്തെയും പരലോകത്തെയും വിവരിക്കുന്ന സൂറത്തുൽ മുൽക്, സൂറത്തുൽ വാഖിഅ പോലുള്ള അധ്യായങ്ങൾ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി പതിവായി പാരായണം ചെയ്യുക.

മരണവീട്ടിൽ ചെയ്യേണ്ടത്

മരണവാർത്ത കേൾക്കുമ്പോൾ “ഇന്നാ ലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ” എന്ന് പറയാൻ ഖുർആൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു (അൽ-ബഖറ 2:156). അതോടൊപ്പം “അല്ലാഹുമ്മ അ്ജുർനീ ഫീ മുസ്വീബതീ വ അഖ്‌ലിഫ് ലീ ഖൈറൻ മിൻഹാ” (അല്ലാഹുവേ, എന്റെ ഈ വിപത്തിൽ എനിക്ക് പ്രതിഫലം നൽകുകയും ഇതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായത് പകരം നൽകുകയും ചെയ്യേണമേ) എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവന് അല്ലാഹു ഉത്തമമായത് പകരം നൽകുമെന്ന് നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചു (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 918).

ജഅ്ഫർ (റ) മരണപ്പെട്ട വാർത്ത വന്നപ്പോൾ നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “ജഅ്ഫറിന്റെ കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുക്കുക; അവരെ വിഷമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം അവർക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു” (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3132 – അൽബാനി ഹസൻ). മരണവീട്ടുകാരെ സഹായിക്കേണ്ടത് അയൽക്കാരാണ്; ദുഃഖത്തിലിരിക്കുന്ന കുടുംബത്തിന് മേൽ സന്ദർശകരെ സൽക്കരിക്കുന്ന ഭാരം വരുത്തരുത്. നമ്മുടെ നാട്ടിലെ മഹല്ല് കൂട്ടായ്മകൾ ഈ സുന്നത്ത് ഏറ്റെടുക്കുന്നത് മാതൃകാപരമാണ്.

നമ്മുടെ നാട്ടിലെ അകാല മരണങ്ങൾ

റോഡപകടങ്ങൾ, ചെറുപ്പത്തിലേയുള്ള ഹൃദയാഘാതങ്ങൾ, വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളും ഉരുൾപൊട്ടലുകളും, ഗൾഫിലെ ജോലിസ്ഥലത്തെ മരണങ്ങൾ – മരണം പ്രായം നോക്കി വരുന്നതല്ലെന്ന് ഓരോ വർഷവും കേരളം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അത്തരം ദുരന്തങ്ങളിൽ മരിക്കുന്ന വിശ്വാസികൾക്ക് വലിയ പ്രതീക്ഷയുണ്ട്: “അഞ്ച് പേർ രക്തസാക്ഷികളാണ്: പ്ലേഗ് ബാധിച്ച് മരിക്കുന്നവൻ, വയറിന്റെ രോഗം കൊണ്ട് മരിക്കുന്നവൻ, മുങ്ങിമരിക്കുന്നവൻ, കെട്ടിടം ഇടിഞ്ഞുവീണ് മരിക്കുന്നവൻ, അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിൽ രക്തസാക്ഷിയാകുന്നവൻ” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2829).

പ്രവാസികൾ മരണപ്പെട്ടാൽ മൃതദേഹം നാട്ടിലെത്തിക്കാനുള്ള നടപടികളെക്കുറിച്ചും, ആശ്രിതരുടെ വിവരങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഗൾഫിലുള്ളവർ കൂടെ ജോലി ചെയ്യുന്ന വിശ്വസ്തരെ മുൻകൂട്ടി അറിയിച്ചുവെക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. നോർക്ക റൂട്ട്സ് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങളും പ്രവാസി സംഘടനകളും ഈ ഘട്ടത്തിൽ സഹായിക്കാറുണ്ട്. ബാക്കിയാകുന്ന കുടുംബത്തിന് വേണ്ടി ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് പോലുള്ള നിയമപരമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ മതപരമായ വിധികൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്ന് അറിവുള്ളവരോട് ചോദിച്ച് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതൊന്നും നിരാശയല്ല; മരണത്തെ ഓർക്കുന്ന ഒരാളുടെ ഉത്തരവാദിത്തബോധമാണ്.

സാധാരണ കാണുന്ന പിഴവുകൾ

• “മരണത്തിന് നാൽപ്പത് ദിവസം മുമ്പുള്ള അടയാളങ്ങൾ” പോലുള്ള സന്ദേശങ്ങൾ: അർശിലെ മരത്തിൽ നിന്ന് ഇല വീഴുന്നു എന്നും മറ്റുമുള്ള ഇത്തരം വിവരണങ്ങൾക്ക് സ്വഹീഹായ തെളിവില്ല. ഭയം വിറ്റ് പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരം സന്ദേശങ്ങൾ ഫോർവേഡ് ചെയ്യാതിരിക്കുക.
• മരണവീട്ടിലെ ഉച്ചത്തിലുള്ള നിലവിളിയും നെഞ്ചത്തടിയും: കണ്ണീർ അനുവദനീയമാണ്; എന്നാൽ കവിളത്തടിക്കുന്നതും വസ്ത്രം കീറുന്നതും ജാഹിലിയ്യാ കാലത്തെ നിലവിളികളും നബി (സ്വ) വിലക്കി (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1294).
• തൗബയും കടം വീട്ടലും പ്രായമാകുന്നത് വരെ നീട്ടിവെക്കൽ.
• ജനാസയിൽ പോയി ലൗകിക സംസാരങ്ങളിൽ മുഴുകൽ: ഖബ്റിനരികിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും ഫോണിലും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളിലും മുഴുകുന്നത് ആ അവസരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ

മരണസ്മരണ ജീവിതത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒളിച്ചോട്ടമല്ല; ജീവിതത്തിന് ദിശ നൽകുന്ന വിളക്കാണ്. മരണത്തെ ഓർക്കുന്നവൻ സമയം പാഴാക്കില്ല, മറ്റുള്ളവരെ ദ്രോഹിക്കില്ല, പിണക്കങ്ങൾ നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകില്ല, നന്മകൾ നാളേക്ക് മാറ്റിവെക്കില്ല. ബുദ്ധിമാൻ മരണത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഓർക്കുന്നവനാണെന്ന പ്രവാചക വചനം ഈ സത്യമാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ന് രാത്രി ഉറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു നിമിഷം സ്വന്തം കർമ്മപുസ്തകത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത് പോലും ആ ഓർമ്മയുടെ തുടക്കമാണ്.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

മരണം ഓർക്കുന്നത് വിഷാദത്തിലേക്ക് നയിക്കില്ലേ?

ഇസ്‌ലാം പഠിപ്പിക്കുന്ന മരണസ്മരണ നിരാശയല്ല, ഒരുക്കമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിലുള്ള പ്രതീക്ഷയോടൊപ്പമാണ് അത് വരേണ്ടത്. അമിതമായ ഭയമോ വിഷാദമോ അനുഭവപ്പെടുന്നവർ വിദഗ്ധ സഹായം തേടണം.

മരണം ആഗ്രഹിക്കാമോ?

പ്രയാസങ്ങൾ കാരണം മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് നബി (സ്വ) വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്. അത്രയും പ്രയാസമുണ്ടെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചു: “അല്ലാഹുവേ, ജീവിതം എനിക്ക് ഉത്തമമാകുന്ന കാലത്തോളം എന്നെ ജീവിപ്പിക്കേണമേ, മരണമാണ് ഉത്തമമെങ്കിൽ എന്നെ മരിപ്പിക്കേണമേ” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 5671). ജീവിതം നന്മ വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരമാണ്.

മരണം അടുത്തെന്ന് അറിയാൻ അടയാളങ്ങളുണ്ടോ?

ഒരാളുടെ മരണസമയം അല്ലാഹുവിന് മാത്രം അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ് (ലുഖ്മാൻ 31:34). രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഡോക്ടർമാർ വിലയിരുത്തുന്നതല്ലാതെ, മരണത്തിന് മുമ്പ് എല്ലാവർക്കും വരുന്ന നിശ്ചിത “ആത്മീയ അടയാളങ്ങൾ” ഉണ്ടെന്ന് സ്വഹീഹായ ഹദീസുകളിൽ ഇല്ല. ഏത് നിമിഷവും വരാമെന്ന ബോധത്തോടെ ജീവിക്കുക എന്നതാണ് ഇസ്‌ലാമിക നിലപാട്.

മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാം?

അവർക്ക് വേണ്ടി ദുആ ചെയ്യുക, പാപമോചനം തേടുക, അവരുടെ കടങ്ങൾ വീട്ടുക, അവരുടെ പേരിൽ ദാനം ചെയ്യുക. തന്റെ ഉമ്മയുടെ പേരിൽ ദാനം ചെയ്താൽ അവർക്ക് പ്രയോജനം ലഭിക്കുമോ എന്ന് ചോദിച്ച ആളോട് “അതെ” എന്ന് നബി (സ്വ) മറുപടി നൽകി (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 2760).

സ്ത്രീകൾക്ക് ഖബ്ർ സന്ദർശിക്കാമോ?

ഈ വിഷയത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. പ്രദേശത്തെ പണ്ഡിതരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം പിന്തുടരുക.

അവലംബങ്ങൾ

• വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: അൽ-ബഖറ 2:156; ആലുഇംറാൻ 3:185; അന്നിസാഅ് 4:78; ലുഖ്മാൻ 31:34; അസ്സുമർ 39:42; ഖാഫ് 50:19; അൽ-ജുമുഅ 62:8; അൽ-മുനാഫിഖൂൻ 63:10–11.
• സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 1294, 2738, 2742, 2760, 2829, 5671, 6416, 6417, 6507, 6514.
• സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 916, 918, 975, 976, 1631.
• ജാമിഉത്തിർമിദി: 2307, 3537 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ); 2459 (ദാറുസ്സലാം ളഈഫ്).
• സുനൻ ഇബ്നുമാജ 4259 (ദാറുസ്സലാം ഹസൻ); സുനൻ അബൂദാവൂദ് 3116 (അൽബാനി സ്വഹീഹ്), 3132 (അൽബാനി ഹസൻ).