ഖസ്ർ ജംഅ് നമസ്കാരം: യാത്രക്കാരന് അല്ലാഹു നൽകിയ ഇളവ്

കോഴിക്കോട് നിന്ന് ദുബായിലേക്കുള്ള വിമാനം വൈകുന്നേരം നാല് മണിക്ക്. എയർപോർട്ടിലെ സുരക്ഷാ പരിശോധന, ബോർഡിംഗ്, യാത്ര – ഇതിനിടയിൽ അസ്വ്റും മഗ്‌രിബും എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും? ബാംഗ്ലൂരിലേക്ക് രാത്രി ബസിൽ പോകുന്ന വിദ്യാർത്ഥി ഇശാഅ് എപ്പോൾ നമസ്കരിക്കും? ലക്ഷക്കണക്കിന് മലയാളി പ്രവാസികൾ ഓരോ വർഷവും നേരിടുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണിത്. ഇതിനുള്ള ഉത്തരമാണ് ഖസ്‌റും ജംഉം – യാത്രക്കാരന് അല്ലാഹു നൽകിയ ഇളവ്. നിയമങ്ങൾ മദ്ഹബുകൾക്കിടയിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനാൽ, കേരളത്തിൽ ഭൂരിപക്ഷം പിന്തുടരുന്ന ശാഫിഈ മദ്ഹബിന്റെ നിയമങ്ങൾ പ്രധാനമായി നൽകുകയും മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഖസ്ർ, ജംഅ് – എന്താണ് വ്യത്യാസം?

• ഖസ്ർ (ചുരുക്കൽ): നാല് റക്അത്തുള്ള നമസ്കാരങ്ങൾ (ളുഹ്ർ, അസ്വ്ർ, ഇശാഅ്) രണ്ട് റക്അത്തായി ചുരുക്കി നമസ്കരിക്കൽ. സുബ്ഹും മഗ്‌രിബും ചുരുക്കാൻ പാടില്ല.
• ജംഅ് (ചേർക്കൽ): ളുഹ്റും അസ്വ്റും ഒരുമിച്ചോ മഗ്‌രിബും ഇശാഉം ഒരുമിച്ചോ ഒരു നമസ്കാരത്തിന്റെ സമയത്ത് നിർവ്വഹിക്കൽ.
• ജംഅ് തഖ്ദീം: രണ്ടാമത്തേതിനെ ഒന്നാമത്തേതിന്റെ സമയത്തേക്ക് മുന്തിക്കൽ (ഉദാ: ളുഹ്റിന്റെ സമയത്ത് ളുഹ്റും അസ്വ്റും).
• ജംഅ് തഅ്ഖീർ: ഒന്നാമത്തേതിനെ രണ്ടാമത്തേതിന്റെ സമയത്തേക്ക് പിന്തിക്കൽ (ഉദാ: ഇശാഇന്റെ സമയത്ത് മഗ്‌രിബും ഇശാഉം).

ഖസ്‌റും ജംഉം ഒരുമിച്ചും വെവ്വേറെയും ചെയ്യാം.

ഖുർആനിലെയും ഹദീസിലെയും തെളിവുകൾ

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ

അർത്ഥം: “നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ നമസ്കാരം ചുരുക്കുന്നതിൽ നിങ്ങൾക്ക് കുറ്റമില്ല.”

റഫറൻസ്: സൂറത്തുന്നിസാഅ് 4:101.

ഈ ആയത്തിൽ “ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ” എന്ന ഉപാധിയുണ്ട്. സമാധാനകാലത്തും ചുരുക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് യഅ്ലാ ബിൻ ഉമയ്യ ഉമർ (റ)യോട് ചോദിച്ചു. ഉമർ (റ) പറഞ്ഞു: “നിനക്ക് തോന്നിയ അതേ ആശ്ചര്യം എനിക്കും തോന്നി; ഞാൻ നബി (സ്വ)യോട് ചോദിച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അത് അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് നൽകിയ ഒരു ദാനമാണ് (സ്വദഖ); അവന്റെ ദാനം നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക.’”

റഫറൻസ്: സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 686.

• ആഇശ (റ): “നമസ്കാരം ആദ്യം നിർബന്ധമാക്കപ്പെട്ടത് രണ്ട് റക്അത്ത് വീതമായിരുന്നു. പിന്നീട് യാത്രയിലെ നമസ്കാരം അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിർത്തുകയും നാട്ടിലുള്ളവരുടേത് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1090).
• അനസ് (റ): “ഞങ്ങൾ നബി (സ്വ)യോടൊപ്പം മദീനയിൽ നിന്ന് മക്കയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു; മദീനയിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നത് വരെ രണ്ട് റക്അത്ത് വീതം നമസ്കരിച്ചു. മക്കയിൽ ഞങ്ങൾ പത്ത് ദിവസം താമസിച്ചു” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1081).
• ഇബ്നു ഉമർ (റ): യാത്രയിൽ തിരക്കുള്ളപ്പോൾ നബി (സ്വ) മഗ്‌രിബും ഇശാഉം ചേർത്ത് നമസ്കരിക്കുമായിരുന്നു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1106).
• അനസ് (റ): ഉച്ചതിരിയുന്നതിന് മുമ്പ് യാത്ര തുടങ്ങിയാൽ നബി (സ്വ) ളുഹ്റിനെ അസ്വ്റിന്റെ സമയത്തേക്ക് പിന്തിച്ച് രണ്ടും ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചിരുന്നു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1111).
• മുആദ് (റ): തബൂക്ക് യുദ്ധയാത്രയിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ ശേഷം പുറപ്പെടുമ്പോൾ നബി (സ്വ) ളുഹ്റും അസ്വ്റും ഒരുമിച്ച് (ളുഹ്റിന്റെ സമയത്ത്) നമസ്കരിച്ചിരുന്നു (സുനൻ അബൂദാവൂദ് 1220 – സ്വഹീഹ്, അൽബാനി). ജംഅ് തഖ്ദീമിന്റെ തെളിവാണിത്.

ശാഫിഈ മദ്ഹബ് പ്രകാരമുള്ള നിബന്ധനകൾ

1. ദൂരം

ശാഫിഈ മദ്ഹബിൽ യാത്രയുടെ കുറഞ്ഞ ദൂരം രണ്ട് മർഹല (നാല് ബരീദ്, 48 ഹാശിമി മൈൽ) ആണ്. ഇതിനെ ആധുനിക കിലോമീറ്റർ കണക്കിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്; ഏകദേശം 80 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 132 കിലോമീറ്റർ വരെയുള്ള കണക്കുകൾ കാണാം. കേരളത്തിലെ ശാഫിഈ പണ്ഡിതന്മാർ സാധാരണ നൽകുന്ന കണക്ക് നാട്ടിലെ പണ്ഡിതരോട് ചോദിച്ച് ഉറപ്പിക്കുക. പോകുന്ന ദൂരമാണ് കണക്കാക്കേണ്ടത്; മടക്കയാത്ര ചേർക്കില്ല.

2. എപ്പോൾ തുടങ്ങാം?

സ്വന്തം നാടിന്റെ (ഗ്രാമത്തിന്റെ/പട്ടണത്തിന്റെ) അതിർത്തി വിട്ടതിന് ശേഷമാണ് ഇളവ് തുടങ്ങുന്നത്. വീട്ടിൽ വെച്ച് യാത്ര ഉദ്ദേശിച്ചാൽ മാത്രം പോരാ.

3. യാത്ര അനുവദനീയമായിരിക്കണം

പാപകരമായ ഉദ്ദേശ്യത്തിനുള്ള യാത്രയിൽ ഈ ഇളവ് ലഭിക്കില്ലെന്നാണ് ശാഫിഈ അഭിപ്രായം.

4. താമസത്തിന്റെ ദിവസങ്ങൾ

ഒരു സ്ഥലത്ത് എത്തുന്ന ദിവസവും പുറപ്പെടുന്ന ദിവസവും ഒഴികെ നാല് പൂർണ്ണ ദിവസം താമസിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ എത്തിയത് മുതൽ അവൻ നാട്ടുകാരനെ പോലെയാണ്; ചുരുക്കാൻ പാടില്ല. എത്ര ദിവസം നിൽക്കേണ്ടി വരുമെന്ന് അറിയാതെ “ഇന്ന് പോകും, നാളെ പോകും” എന്ന അവസ്ഥയിലാണെങ്കിൽ പതിനെട്ട് ദിവസം വരെ ചുരുക്കാം. നബി (സ്വ) ഒരു യാത്രയിൽ പത്തൊമ്പത് ദിവസം താമസിച്ച് ചുരുക്കി നമസ്കരിച്ചുവെന്ന ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ)യുടെ റിപ്പോർട്ട് (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1080) ഇത്തരം അനിശ്ചിതാവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ശാഫിഈ പണ്ഡിതന്മാർ മനസ്സിലാക്കുന്നത്. മക്കാവിജയ സമയത്ത് നബി (സ്വ) പതിനെട്ട് ദിവസം താമസിച്ച് ചുരുക്കി നമസ്കരിച്ചുവെന്ന ഇംറാനുബ്നു ഹുസൈൻ (റ)യുടെ റിപ്പോർട്ടും (സുനൻ അബീദാവൂദ് 1229) ഈ വിഷയത്തിൽ ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്; എന്നാൽ അൽബാനി അതിനെ ളഈഫ് ആയി വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

5. ഖസ്റിന്റെ നിബന്ധനകൾ

• തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാമിന്റെ സമയത്ത് ചുരുക്കുന്നു എന്ന നിയ്യത്ത് വേണം.
• നാട്ടുകാരനായ (പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കുന്ന) ഇമാമിനെ തുടർന്നാൽ പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കണം.
• നമസ്കാരം അവസാനിക്കുന്നത് വരെ യാത്രക്കാരനായിരിക്കണം.

6. ജംഅ് തഖ്ദീമിന്റെ നിബന്ധനകൾ

• ആദ്യം ഒന്നാമത്തെ നമസ്കാരം (ഉദാ: ളുഹ്ർ), പിന്നെ രണ്ടാമത്തേത് – ക്രമം പാലിക്കണം.
• ഒന്നാമത്തെ നമസ്കാരത്തിനിടയിൽ (സലാം വീട്ടുന്നതിന് മുമ്പ്) ജംഇന്റെ നിയ്യത്ത് വേണം.
• രണ്ട് നമസ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ ദീർഘമായ ഇടവേള പാടില്ല (ഇഖാമത്ത്, വുളൂ പോലുള്ള ചെറിയ ഇടവേള കുഴപ്പമില്ല).
• രണ്ടാമത്തേത് തുടങ്ങുന്നത് വരെ യാത്ര തുടരണം.

7. ജംഅ് തഅ്ഖീറിന്റെ നിബന്ധന

ഒന്നാമത്തെ നമസ്കാരത്തിന്റെ സമയം കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ് “രണ്ടാമത്തേതിന്റെ സമയത്ത് ചേർത്ത് നമസ്കരിക്കാൻ പിന്തിക്കുന്നു” എന്ന് ഉദ്ദേശിക്കണം. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് ഖളാആയി മാറും.

ഘട്ടം ഘട്ടമായി: യാത്രക്ക് മുമ്പുള്ള ആസൂത്രണം

1. യാത്രയുടെ ദൂരം ഖസ്റിന്റെ പരിധിയിൽ വരുമോ എന്ന് ഉറപ്പിക്കുക.
2. പുറപ്പെടുന്ന സമയവും എത്തുന്ന സമയവും നോക്കി ഏത് നമസ്കാരങ്ങൾ വഴിയിൽ വരുമെന്ന് കണക്കാക്കുക.
3. ജംഅ് തഖ്ദീമാണോ തഅ്ഖീറാണോ സൗകര്യം എന്ന് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കുക.
4. വുളൂ ഉള്ളപ്പോൾ തന്നെ ഇറങ്ങുക; ഫോണിൽ ഖിബ്‌ല ആപ്പും നമസ്കാര സമയങ്ങളും തയ്യാറാക്കുക.
5. നാട്ടതിർത്തി കടന്ന ശേഷം നിയ്യത്തോടെ ചുരുക്കി/ചേർത്ത് നമസ്കരിക്കുക.
6. ഇറങ്ങുമ്പോൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുമ്പോഴുള്ള ദുആ ചൊല്ലുക.

നിയ്യത്തിന്റെ ഉദാഹരണം

أُصَلِّي فَرْضَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ قَصْرًا مَجْمُوعًا إِلَيْهِ الْعَصْرُ لِلَّهِ تَعَالَى

ഉച്ചാരണം: ഉസ്വല്ലീ ഫർളള്ളുഹ്‌രി റക്അതൈനി ഖസ്‌റൻ മജ്മൂഅൻ ഇലൈഹിൽ അസ്വ്‌റു ലില്ലാഹി തആലാ.

അർത്ഥം: അസ്വ്ർ ചേർത്തുകൊണ്ട്, ചുരുക്കി, ളുഹ്റിന്റെ ഫർള് രണ്ട് റക്അത്ത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കുന്നു.

തുടർന്ന് അസ്വ്റിന് “ഉസ്വല്ലീ ഫർളൽ അസ്വ്‌രി റക്അതൈനി ഖസ്‌റൻ മജ്മൂഅൻ ഇലള്ളുഹ്‌രി” എന്ന് നിയ്യത്ത് ചെയ്യാം. നിയ്യത്ത് ഹൃദയത്തിലാണ്; വാക്കുകൾ സഹായകം മാത്രം.

പ്രായോഗിക ഉദാഹരണങ്ങൾ

• രാത്രി ബസ്: കോഴിക്കോട് നിന്ന് രാത്രി എട്ട് മണിക്ക് ബാംഗ്ലൂരിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥി മഗ്‌രിബിന്റെ സമയത്ത് നാട്ടിൽ വെച്ച് മഗ്‌രിബ് നമസ്കരിക്കുക. ഇശാഅ് ബസ് നിർത്തുന്ന സ്ഥലത്ത്, നാട്ടതിർത്തി കടന്ന ശേഷം രണ്ട് റക്അത്തായി ചുരുക്കി നമസ്കരിക്കാം. സുബ്ഹ് ചുരുക്കാൻ പാടില്ല.
• ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള വിമാനം: ളുഹ്റിന്റെ സമയം കഴിഞ്ഞ ശേഷം (നാട്ടതിർത്തി വിട്ട്) എയർപോർട്ടിൽ ളുഹ്റും അസ്വ്റും ചുരുക്കി ജംഅ് തഖ്ദീമായി നിർവ്വഹിക്കാം. എന്നാൽ എയർപോർട്ട് സ്വന്തം നാടിന്റെ പരിധിയിലാണോ എന്ന് പണ്ഡിതരോട് ചോദിച്ച് ഉറപ്പിക്കുക.
• ഉംറ യാത്ര: മക്കയിൽ ഏഴ് ദിവസം താമസിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ ശാഫിഈ മദ്ഹബ് പ്രകാരം അവിടെ എത്തിയത് മുതൽ പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കണം. ഹറമിലെ ജമാഅത്തിൽ ഇമാമിനോടൊപ്പം നാല് റക്അത്ത് തന്നെ നമസ്കരിക്കുകയും വേണം.

കേരളത്തിലെ ചില സാഹചര്യങ്ങൾ

• ട്രെയിൻ യാത്ര: കോഴിക്കോട് നിന്ന് ചെന്നൈയിലേക്കോ തിരുവനന്തപുരത്തേക്കോ ഉള്ള ദീർഘ ട്രെയിൻ യാത്രയിൽ ബർത്തിനടുത്ത് ഇടമുണ്ടെങ്കിൽ നിന്ന് തന്നെ നമസ്കരിക്കാം. ട്രെയിൻ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഖിബ്‌ല മാറിയേക്കാം; തുടക്കത്തിൽ ഖിബ്‌ലയെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക.
• വാരാന്ത്യത്തിൽ വീട്ടിലേക്ക്: ബാംഗ്ലൂരിലോ മംഗലാപുരത്തോ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥി ഓരോ വെള്ളിയാഴ്ചയും നാട്ടിലേക്ക് വരുന്നുവെങ്കിൽ, ഓരോ യാത്രയും പ്രത്യേക യാത്രയാണ്. എന്നാൽ പഠിക്കുന്ന നഗരത്തിൽ നാല് ദിവസത്തിലധികം താമസിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിനാൽ അവിടെ പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കണം.
• ഗൾഫിൽ നിന്നുള്ള മടക്കം: അവധിക്ക് നാട്ടിലേക്ക് വരുമ്പോൾ ദുബായ് വിമാനത്താവളത്തിൽ ചുരുക്കാം. കരിപ്പൂരിലോ നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലോ ഇറങ്ങി സ്വന്തം നാട്ടിലെത്തിയാൽ പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കണം.
• ഹജ്ജ്-ഉംറ ഗ്രൂപ്പുകൾ: ഗ്രൂപ്പ് ലീഡർ നൽകുന്ന യാത്രാ പട്ടിക നോക്കി, ഏത് നഗരത്തിൽ എത്ര ദിവസം എന്ന് മുൻകൂട്ടി മനസ്സിലാക്കുക.

സാധാരണ കാണുന്ന പിഴവുകൾ

• നാട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ചുരുക്കൽ: വീട്ടിൽ വെച്ച് “യാത്ര പോകുന്നു” എന്ന് ഉദ്ദേശിച്ച് ളുഹ്ർ രണ്ട് റക്അത്താക്കുന്നത് ശരിയല്ല.
• സുബ്ഹും മഗ്‌രിബും ചുരുക്കൽ: ഇവ ഒരിക്കലും ചുരുക്കാൻ പാടില്ല; മഗ്‌രിബ് ചേർക്കാം, ചുരുക്കില്ല.
• ജംഅ് തഅ്ഖീറിന്റെ നിയ്യത്ത് മറക്കൽ: ളുഹ്റിന്റെ സമയം കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ് പിന്തിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ അത് ഖളാആയി മാറും.
• യാത്ര കഴിഞ്ഞിട്ടും ഇളവ് തുടരൽ: സ്വന്തം നാട്ടിലെത്തിയാൽ ഇളവ് അവസാനിച്ചു.
• “ബുദ്ധിമുട്ടാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞ് നമസ്കാരം ഖളാആക്കൽ: ഖസ്‌റും ജംഉം തന്നെ അത് ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഇളവാണ്. സീറ്റിൽ ഇരുന്നെങ്കിലും സമയത്ത് നമസ്കരിക്കുക.
• വിമാനത്തിൽ ഖിബ്‌ല ഗൗനിക്കാതിരിക്കൽ: ഫർള് നമസ്കാരത്തിൽ കഴിയുന്നിടത്തോളം ഖിബ്‌ലയെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം; കഴിയാത്തതിന് അല്ലാഹു ശിക്ഷിക്കില്ല.
• ഇമാമിനെ തുടരുമ്പോൾ ചുരുക്കൽ: നാട്ടുകാരനായ ഇമാമിനോടൊപ്പം ളുഹ്ർ തുടങ്ങിയാൽ, യാത്രക്കാരനാണെങ്കിലും നാല് റക്അത്ത് പൂർത്തിയാക്കണം. ഇമാം സലാം വീട്ടുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ട് റക്അത്തിൽ സലാം വീട്ടുന്നത് ശാഫിഈ മദ്ഹബിൽ ശരിയല്ല. മറിച്ച്, യാത്രക്കാരനായ ഇമാം ചുരുക്കി നമസ്കരിച്ചാൽ പിന്നിലുള്ള നാട്ടുകാർ ഇമാമിന്റെ സലാമിന് ശേഷം എഴുന്നേറ്റ് ബാക്കി രണ്ട് റക്അത്ത് പൂർത്തിയാക്കണം.

മഴ കാരണമുള്ള ജംഅ്

ശക്തമായ മഴയുള്ളപ്പോൾ പള്ളിയിൽ ജമാഅത്തായി നമസ്കരിക്കുന്നവർക്ക് ളുഹ്ർ-അസ്വ്ർ, മഗ്‌രിബ്-ഇശാഅ് എന്നിവ ജംഅ് തഖ്ദീമായി ചേർക്കാമെന്ന് ശാഫിഈ മദ്ഹബ് പറയുന്നു; ഇതിന് പ്രത്യേക നിബന്ധനകളുണ്ട്, ഖസ്ർ ഇല്ല. കാലവർഷക്കാലത്ത് ഈ ഇളവ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ പള്ളിയിലെ ഇമാമിന്റെ തീരുമാനം പിന്തുടരുക.

മറ്റ് മദ്ഹബുകളിലെ പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ

• ഹനഫീ: ഖസ്ർ നിർബന്ധമാണ് (വാജിബ്); താമസം 15 ദിവസമോ അതിലധികമോ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ മാത്രം പൂർണ്ണമാക്കണം. അറഫയിലും മുസ്ദലിഫയിലും ഒഴികെ യാത്രയിൽ ജംഅ് അനുവദിക്കുന്നില്ല; ഒന്നാമത്തേത് അതിന്റെ അവസാന സമയത്തും രണ്ടാമത്തേത് ആദ്യ സമയത്തും നമസ്കരിക്കുന്ന “രൂപത്തിലുള്ള ജംഅ്” ആണ് അവർ സ്വീകരിക്കുന്നത്.
• മാലികീ, ഹമ്പലീ: ദൂരത്തിൽ ശാഫിഈ മദ്ഹബിനോട് അടുത്ത അഭിപ്രായം; വിശദാംശങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) നിവേദനം: നബി (സ്വ) മദീനയിൽ ഭയമോ മഴയോ ഇല്ലാതെ ളുഹ്റും അസ്വ്റും, മഗ്‌രിബും ഇശാഉം ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചു. കാരണം ചോദിച്ചപ്പോൾ “തന്റെ ഉമ്മത്തിന് പ്രയാസമുണ്ടാകരുത് എന്ന് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചു” എന്ന് മറുപടി നൽകി (സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം 705). ഇത് ശീലമാക്കാനുള്ളതല്ല, അനിവാര്യ സാഹചര്യത്തിലുള്ള ഇളവാണെന്നാണ് ഭൂരിപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാരുടെയും വ്യാഖ്യാനം.

ഒരു ചിന്ത: ഇളവും ഒരു ദാനമാണ്

ഉമർ (റ)യുടെ സംശയത്തിന് നബി (സ്വ) നൽകിയ മറുപടി ശ്രദ്ധിക്കുക: “അത് അല്ലാഹു നൽകിയ സ്വദഖയാണ്; അത് സ്വീകരിക്കുക.” ഇളവ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ദുർബല വിശ്വാസത്തിന്റെ അടയാളമല്ല, അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തോടുള്ള നന്ദിയാണ്. “അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് എളുപ്പമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്, പ്രയാസമല്ല” (സൂറത്തുൽ ബഖറ 2:185). അതേ സമയം ഈ ഇളവുകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, യാത്രയിൽ പോലും നമസ്കാരം ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്നതാണ്. അൽപം ചുരുക്കാം, ചേർക്കാം – എന്നാൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല. നിന്ന് കഴിയില്ലെങ്കിൽ ഇരുന്ന്, ഇരുന്ന് കഴിയില്ലെങ്കിൽ ചരിഞ്ഞ് കിടന്ന് നമസ്കരിക്കണമെന്ന് നബി (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1117).

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

ഞാൻ ദുബായിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. അവിടെ ചുരുക്കി നമസ്കരിക്കാമോ?

ഇല്ല. സ്ഥിരമായി താമസിച്ച് ജോലി ചെയ്യുന്ന നഗരത്തിൽ നിങ്ങൾ നാട്ടുകാരനാണ്. യാത്രയിൽ (വിമാനത്താവളത്തിലും വിമാനത്തിലും) മാത്രമാണ് ഇളവ്.

അവധിക്ക് നാട്ടിൽ വന്നാൽ?

സ്വന്തം നാട്ടിലെത്തിയാൽ യാത്രാവസ്ഥ അവസാനിക്കും; പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിക്കണം.

വിമാനത്തിൽ നമസ്കരിക്കാമോ?

സമയം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് ഭയപ്പെട്ടാൽ വിമാനത്തിൽ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ നമസ്കരിക്കണം. എന്നാൽ ജംഅ് ഉപയോഗിച്ച് എയർപോർട്ടിലെ പ്രാർത്ഥനാമുറിയിൽ നിർവ്വഹിക്കാൻ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. യാത്രയിലെ ദിക്റുകൾ യാത്രാ ദിക്ർ എന്ന ലേഖനത്തിൽ.

യാത്രയിൽ സുന്നത്ത് നമസ്കാരങ്ങൾ വേണോ?

ഫർളിന് മുമ്പും ശേഷവുമുള്ള റവാതിബ് സുന്നത്തുകൾ യാത്രയിൽ നബി (സ്വ) നമസ്കരിക്കുന്നത് താൻ കണ്ടിട്ടില്ലെന്ന് ഇബ്നു ഉമർ (റ) പറയുന്നു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1101); എന്നാൽ സുബ്ഹിന്റെ സുന്നത്തും വിത്റും യാത്രയിലും ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല; വാഹനപ്പുറത്ത് ഇരുന്ന് പോലും നബി (സ്വ) വിത്ർ നമസ്കരിച്ചിരുന്നു (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 1000). വിശദമായി വിത്ർ നമസ്കാരം കാണുക. ശാഫിഈ മദ്ഹബിൽ യാത്രയിലും സുന്നത്തുകൾ നമസ്കരിക്കുന്നത് പുണ്യമാണ്.

ചുരുക്കുന്നതാണോ പൂർണ്ണമാക്കുന്നതാണോ ഉത്തമം?

ശാഫിഈ മദ്ഹബിൽ മൂന്ന് മർഹലയോ അതിലധികമോ ദൂരമുള്ള യാത്രയിൽ ചുരുക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം. “അല്ലാഹുവിന്റെ ദാനം സ്വീകരിക്കുക” എന്ന ഹദീസ് അതിലേക്കാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

യാത്രയിൽ നമസ്കാരത്തിൽ മറവി സംഭവിച്ചാൽ?

ചുരുക്കി നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ അബദ്ധത്തിൽ മൂന്നാം റക്അത്തിലേക്ക് എഴുന്നേറ്റാൽ, ഓർമ്മ വന്ന ഉടൻ ഇരുന്ന് സഹ്‌വിന്റെ സുജൂദ് ചെയ്യണം. വിശദമായ നിയമങ്ങൾ സഹ്‌വിന്റെ സുജൂദ് എന്ന ലേഖനത്തിൽ.

അവലംബങ്ങൾ

• വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: അന്നിസാഅ് 4:101; അൽ-ബഖറ 2:185.
• സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 1000, 1080, 1081, 1090, 1101, 1106, 1111, 1117.
• സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം: 686, 705.
• സുനൻ അബീദാവൂദ് 1220 (അൽബാനി സ്വഹീഹ്); 1229 (അൽബാനി ളഈഫ്).
• ശാഫിഈ ഫിഖ്ഹ്: ഇമാം നവവി, മിൻഹാജുത്ത്വാലിബീൻ (സ്വലാത്തുൽ മുസാഫിർ അധ്യായം); ഫത്ഹുൽ മുഈൻ.